De stille revolutie in Altena

Niet te geloven! Den Bosch beschouwde het Land van Heusden en Altena jarenlang als onhandelbare klei met dwarse boeren, zelfs niet gevoelig voor subsidie. Nu wordt Altena alom geprezen dankzij de samenwerking tussen boeren en natuurliefhebbers.

De pioniers: vlnr Peter van Houweling, Fien Bakker, Riet de Graaf, Minette Straver en Bastiaan Snoek. Foto’s Piet Hartman

Dat hoorde ik tijdens het 12,5 jubileum van de Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch bij voorzitter Minette Straver – van de Wetering (prachtig blauw jurkje) in Babyloniënbroek, de mysterieuze plek waar de spraakverwarring begon, maar waar na het schurend ongemak de verbinding regeert. Een stille revolutie tussen de dijken. Hoezo? Ik vroeg het aan great communicator en melkveehouder Meeuwis Millenaar uit Dussen die stond te glimmen tussen de boeruhhh. Meeuwis dacht even na, nipte aan een wijntje en had het over een paar kartrekkers, idealisten, gekkies. Het scheelt een slok op een borrel dat Altena geen last heeft van intensieve veeteelt. Mest wás de god van de landbouw.

Schrijver en boerenzoon Chris de Stoop uit Antwerpen beklom het podium. De volle stal luisterde geschrokken naar zangerige zinnen uit zijn boek Dit is mijn hof. De nieuwe Belgische elite pest (om de haven van Antwerpen uit te breiden) boeren weg en legt nieuwe wildernis aan. De nieuwe heilige koe…

Schrijver Chris de Stoop op stal.

De hoeve van de familie De Stoop staat nog in de Zaligempolder, maar vraag niet hoe. Nee, dan was de ontpoldering van de Noordwaard andere koek. Boeren moeten leven dankzij eerlijke prijzen, maar vogels, bijen (358 soorten) en bloemen ook. Enneh… Er is niks mis met nostalgie! De nieuwe tijdgeest begint in Altena. Al 150 natuurvriendelijke boeren doen mee op 750 hectare.

Ik vond het ook fijn om mee te doen. Zomergasten in Altena was een samenwerkingsverband van de ANV en Woerkums Literair Café. Het bleef nog lang onrustig in Broek.

Geef migranten een kans!

Vluchtelingenwerk Altena vroeg taalcoaches. Stel dat ik voor de Duitsers of islamisten moet vluchten en ergens terechtkom waar niemand naar me omkijkt, dacht ik. Ik probeer vluchtelingen zelfvertrouwen en een zetje te geven. Dankbare gasten meegemaakt.

Lobsang tijdens de boerenerfdag bij Mieke in Genderen.

Veel asielzoekers zijn analfabeet of slecht geschoold, raken de weg kwijt tijdens de inburgeringscursus en krijgen het diploma vaak cadeau. Nieuw stelsel in de maak. Drie vluchtelingen wil ik aan u voorstellen. Tibetaan Lobsang moest vluchten voor de oprukkende Chinezen en kwam met vrouw en dochter terecht in Nieuwendijk… De boerenzoon van de hoogvlakte voelde zich eerst verloren. Hij kreeg een kans als vakkenvuller (huh?) bij Albert Heijn en zat te zweten om 10.365 artikelen in zijn hoofd te stampen. Een doorzetter, die geduldig (boeddhist) ongeduldige klanten te woord stond. Via via mocht hij proefdraaien als scheepsschoonmaker. Lobsang spuit nu fulltime schepen schoon. Hij kan een autootje van meneer Thakoer krijgen en heeft 95 rijlessen achter de rug…

Andekeal wordt Nederlander in Werkendam. Foto’s Piet Hartman

En dan vrachtwagenchauffeur Andekeal (katholiek) uit Eritrea. Hij moest 10 jaar het leger in en vluchtte naar Soedan. Voorlopige bestemming Werkendam. Hij bezoekt de Biesboschkerk (Jezus is overal) en wil slagen als chauffeur, werk genoeg, maar eerst het papiertje halen. Elke dag blokken op de computer, dertien keer gezakt voor theorie, drie keer voor praktijk… Hij heeft intussen het heftruckcertificaat met steun van Loket Altena. Zijn vrouw woont met drie kinderen in Hank. Ze spreken goed Nederlands en rooien het.

Dinand Bosch geeft les op het Da Vinci College, links achterin Diyaa.

Moslim Diyaa vluchtte uit de Syrische stad Homs. Hij liet me foto’s zien van een welvarende en dode stad. Tranen. Deed mee aan de opstand tegen Assad. Staat op dodenlijst en kan niet meer terug. Met vrouw en kind in Werkendam, familie elders. Wil werken, eet kibbeling, bezoekt moskee Gorcum. Bouwbedrijf Oome liet de ongediplomeerde tegelzetter op proef komen en nu gaat hij fluitend naar zijn werk, mede dankzij aardige maten.

Deze drie heroes hebben het verleden, hoe pijnlijk ook, achter zich gelaten. En door een zetje, een ondernemer die je een kans geeft, kun je meedoen in Nederland.

PS Hoe nuttig kan een netwerk zijn. Ik mailde Joan Hanegraaf van Oerlemans Packaging. Direct gesprekje met Johan Kranenbroek. Ze bieden twee Syrische vluchtelingen tot volle tevredenheid een baan. Andekeal kan direct aan de slag als heftruckchauffeur.

Joan Hanegraaf vecht tegen fout gedrag, de plastic soep en moet vergroenen

Joan Hanegraaf, winnaar van de BizAwards Altena 2017, heeft het zwaar te verduren. De algemeen directeur van Oerlemans Packaging, de grootste werkgever van Altena met fabrieken in Genderen en Giessen (250 werknemers), moet veel uitleggen.

Joan Hanegraaf geeft een rondleiding aan het team van BizAwards Altena. Foto Piet Hartman

De Europese Commissie en het kabinet willen het wegwerpplastic (bekers en bordjes bijvoorbeeld) gaan verbieden. Coca Cola heeft 128 miljard plastic flesjes per jaar nodig. Waar blijven die? Neem, om dicht bij huis te blijven, het plastic afval op de strandjes van Woercum en Veen. ‘Dat ruimen ze maar op’, denkt het volk van tegenwoordig. Een groep Alblasserwaarders heeft de Plastic Guerrilla in het leven geroepen om het zwerfvuil op te ruimen. Het is vooralsnog dweilen met de kraan open. De (plastic) afvalberg groeit en groeit. Een deel wordt gerecycled, een deel komt terecht in de verbrandingsoven, een deel wordt begraven, een deel wordt gratis geloosd in zee, de afvalmaffia. Joan Hanegraaf moest in Nieuwsuur opdraven, als voorzitter van de kunststofbranche, om de routekaart naar verduurzaming uit te leggen. Hij belde me op en ik luisterde naar zijn ergernissen.

“Ik mocht van moeder he-le-maal niks op straat gooien. We kampen nu met een gedragsprobleem. Alles mag! Waarom hebben Singapore, Canada en Japan geen zwerfafval? Lik-op-stuk met torenhoge boetes. Maar dat kost de politiek stemmen. De politie mag niks meer! Eén keer een klapje en gedonder. Hoe moeten we kunststof recyclen als we het niet terugkrijgen? Ook elders in de wereld smijten ze alles weg, want de straatvegers ruimen het wel op. Neem de heilige rivier Ganges. Ze pleuren er alles in! De regering van India is bezig met een grote schoonmaak en gedragsverandering. Landen rond de Middellandse Zee duwen vuilnis met een bulldozer het water in… GroenLinks scoort wat mij betreft, want we móeten verduurzamen, en rap. Statiegeld is een oplossing. Zodra plastic afval geld oplevert, wordt het een economisch model. Dan gaan we oprapen en inleveren, dat geldt zeker in Afrika. Maar de onzichtbare microplastics zijn eigenlijk een veel groter probleem. Ze zitten in fleecetruien, tandpasta en shampo. Ze komen terecht in de oceaan en worden gegeten door vissen. En zo komen ze in de mens terecht. Ze zijn nog steeds niet verboden. Multinationals hè. Laffe hap, de politiek. Maar we móeten vergroenen, anders bestaat het bedrijf over tien jaar niet meer.”

Oerlemans Packaging (zes bedrijven met een omzet van 200 miljoen) produceert al vanaf 1992 bioafbreekbare land- en tuinbouwfolie op basis van maiszetmeel. Joan Hanegraaf  laat in Giessen de ‘groene’ plasticfabriek van de toekomst bouwen met plastic op basis van rioolslib bijvoorbeeld.

 

 

Bedrijvenpark Kop van Brabant: geen goudmijn, geen nachtmerrie

Het glas werd geheven op bedrijvenpark Kop van Brabant. Bruto 50 hectare in de buurt van Fort Bakkerskil. Laat nou net het grote bestuur de Nieuwe Hollandse Waterlinie op de Werelderfgoedlijst van de Unesco willen zetten. Een knalplan, maar dan mag je geen bedrijvenpark in het schootsveld bouwen, hebben hoge ambtenaren besloten. De A27 dwars door de grachten van Fort Altena? Foutje, bedankt.

Bresc, het eerste bedrijf op de Kop van Brabant. Foto Piet Hartman

Zodoende mag fase 1 (30 hectare) doorgaan en fase 2 (20 hectare) moet worden afgeblazen. De financiële gevolgen? Rob Joosten rekende het voor me uit (raadsvoorstel veuls te ingewikkeld). De 50 hectare zou de gemeente Altena 9 miljoen winst (kassa) hebben opgeleverd. Het wegvallen van fase 2 betekent een schadepost van 2,8 miljoen waarvan de provincie 2,5 miljoen voor zijn rekening neemt vanwege de afwaardering van bouwgrond tot agrarische grond. Raadslid Shah Sheikkariem van Altena Lokaal deed nog een ernstige poging om de provincie te verzoeken 2,8 miljoen te betalen, maar niemand viel hem bij. De stand van zaken? Iedereen riep ach en wee tijdens de crisis. De Kop van Brabant zou geen goudmijn, maar een nachtmerrie worden. Crisis voorbij, het park loopt vol: drie kavels verkocht, negen kavels gereserveerd, resteert 4,5 hectare.

En dan? De Bruine Kilhaven is vol. De Rietdijk-Oost-Oost nog een lap. De Veense Steeg ook. Gorinchem-Noord dan. Voorwaarts mars. Zijn er arbeidsmigranten nodig?

Huis van de Toekomst staat in Dussen, een gasloos streekproduct

Eindelijk. Het Huis van de Toekomst. Dat staat in Dussen. Dankzij doordouwer en uitvinder Jaap Smits van Aeti Duurzame Energie. Jaren geleden vertelde hij over zijn droom. Een bouwdroom zonder CO2.

Zonnekoning Jaap Smits. Foto Piet Hartman

Dat lukt nooit, dacht ik. De bouw is veel te behoudend. Elke keer weer een oud plan uit de la. Ik zag een grote advertentie van makelaar Martijn Paans. Een reteslechte advertentie. Geen woord over Het Huis van de Toekomst. Niettemin liepen er opgewonden mensen door het huis en ik ook. Het Huis van de Toekomst, een modelwoning; ontwerp Jaap Smits, ontwikkeld door Architraaf Aalburg, bouwer Tankens Andel.

Een streekproduct! Zongericht, met zonnepanelen, vloerverwarming, luchtwarmtepomp, drievoudig glas. De energiefabriek houdt stroom over, zeg 200 euro per maand. Die stroom kan ook opgeslagen worden in (aangeschafte) batterijen. Een paar cijfers: het huis kost 3 ton, exclusief keuken en sanitair; met 400 m2 grond 160.000 euro (400 euro m2, kassa Werkendam). Subsidie 20 mille via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Rabobank verschaft een groenhypotheek van zeg 4,5 ton tegen 1,5 procent (het rijk subsidieert 0,5 procent), tien jaar vast. Al met al zijn de lasten 500/600 per maand. Hoera! Goeie grutjes! Hiephiep! Niet te geloven! Mijn dochter betaalt 700 euro voor een studiohok in Breda. Kan dit huis ook in Sleeuwijk worden gebouwd? Jawel, mevrouw.

Op naar het gasloze Huis van de Toekomst. Met dank aan Jaap Smits: dromer, dominee, doordouwer. CdK Wim van de Donk wil het huis openen. Op den duur komt een huis uit de 3D-printer, zei een whizkid tegen me. Ik klapperde met mijn oren. Bouwvakkers zijn dan overbodig, behalve voor de montage, zei-ie. Ehhh fusieraad Altena, ga eens kijken in het ambitieuze Almere, zoneiland met waterwoningen.

www.zongerichtbouwen.nl

 

Opbeurend bericht uit Werkendam; dieselelektrisch containerschip

De Bon Jovi. Foto Phil Nijhuis/Trouw

Wie niet overtuigd is van global warming, is blind. Dat zei de blinde zanger Stevie Wonder. We schrikken van geritsel in de struiken, maar de sluipmoordenaar global warming zien we niet. Hebben ouderen het recht hun kop in het zand te steken? Onze way of life is ziekmakend voor alles wat groeit en bloeit. Vergroenen is een must! De landbouw moet vergroenen. Volgens een onderzoek van Natuur en Milieu moet het aantal koeien en varkens met 40 procent omlaag. Dat scheelt een hoop stront en dode weilanden. Maar het gaat over boerengezinnen, hè. De bouw moet vergroenen. Gasloos bouwen is de toekomst. Kost 20 mille per huis, so what? De energierekening kost nul. Waarom kondigt de nieuwe gemeente Altena geen gasloos en zongericht bouwen voor nieuwe wijken aan? Voorbeelden genoeg in Nederland. Jaja, speerpunt, de brede scholen in Werkendam en Sleeuwijk krijgen 660 resp. 380 zonnepanelen.

De scheepsbouw moet vergroenen. Een opbeurend bericht uit de Werkendamse haven. De Concordia Group heeft een containerschip laten bouwen dat dieselelektrisch vaart. Een grote stap voorwaarts, volgens Weekblad Schuttevaer en Dagblad Trouw. De Bon Jovi vervoert 600 miljoen flesjes bier per jaar voor Heineken tussen Alphen aan den Rijn en Rotterdam. De bierbrouwer wil naar een CO2-uitstoot van nul. Het volgende groene schip met groene flesjes zou best eens op een waterstofcel kunnen varen.

De powervrouwen van Altena, zonnebloemen in de polder

De powervrouwen van 2017: Autje van der Lee, Monique van Delzen, Lida Spuijbroek, Anne-José Haaksema en Jantine Vos. De bolide is van Ferdy Vos. Foto Fientje Bax

Voor de vijfde keer de Topvrouwverkiezing van Altena. Een powervrouw kleedt zich niet frivool. Al helemaal niet met een decolleté. Zeker niet hysterisch in Chanel. Ik was erbij en onder de indruk. Waar is de tijd gebleven dat de vrouwen van Altena barende, bezemende en bakkende boerinnen waren? De topvrouwen kwamen per limousine. Dan de rode loper. Daarna het applaus van zeker honderd uitgelaten Aalburgers. Plus een handjevol kijklustigen uit Woudrichem en Werkendam. Na een knuffel van burgemeester Naterop, schreden ze op high heels het gemeentehuis binnen.

De high heels van Sylvana zal ik nooit vergeten.

De high heels van Sylvana de Backer zal ik nooit, maar dan ook nooit vergeten. De vijf genomineerden presenteerden zich moeiteloos met een vlog. Lida Spuijbroek, Monique van Delzen, Jantine Vos, Autje van der Lee en Anne-José Haaksema. De waakzame politici Wijnand van der Hoeven (rode strik), Renze Bergsma (nederige koning) en Roland van Vugt (wonderboy) hadden rode oortjes. CDA-prominent Madeleine van Toorenburg deelde complimenten uit. “Klagen helpt niet. Haal alles uit jezelf. De talenten die willen groeien, staan op het podium”, zei ze en iedereen joelde als bij een tranceconcert van Armin van Buuren.

GeenStijl doet aan vrouwenvernedering. Altena doet aan vrouwenverheffing. De vijf topvrouwen van vijf enerverende verkiezingen op een rijtje: Marianne Koorengevel (Maropol) 2013, Leny van der Ham-van Dijk (Centrum 20-80learning) 2014, Ruth Huisman-de Graaf (De Klerk) 2015, Martine Beijer (Aquarius Sanitair) 2016 en Anne-José Haaksema (Matchability) 2017. En dan te bedenken dat een man (ik) aan de basis mocht staan van de Topvrouwverkiezing. Tijdens bezoekjes aan de Open Coffee Altena van Cor Spek zag ik veel vlot gekapte, modieuze, springlustige vrouwen. Hallo! Ik schreef een serie voor mijn blog. Tijdens een gesprek met Fientje Bax begon het feestje. We wilden de ondernemende vrouwen zichtbaar maken. Verder alle credits voor Fientje, de fanatiekste en creatiefste van allemaal. De vrouwen van Altena komen eraan! Zonnebloemen in de polder! Betoverende vuren! Hiephiep!

Denker Kommer Damen, van 9 naar 9000 werknemers, viert 90-jarig bestaan

De Damen Family: mister Kommer Damen en zijn kinderen, vlnr Bear, Annelies, Rose en Arnout, allen werkzaam bij het bedrijf. Foto Damen Shipyards

De lage olieprijs, en de crisis in de offshore, noodzaakt Damen Shipyards, de grootste scheepsbouwer van Nederland, hoofdkantoor Gorinchem, om in binnen- en buitenland capaciteit af te bouwen. De scheepsbouwer meldde kort geleden 150 banen bij reparatiewerven in Nederland te zullen schrappen. In een toelichting op de jaarcijfers 2016 zei CEO René Berkvens tegen het Financieele Dagblad dat het bij buitenlandse werven om enkele honderden, grotendeels flexbanen gaat.

Het bouwen van scheepjes begon in 1927 met de broers Jan en Rien Damen. Kommer Damen nam het bedrijf in 1969 over met 9 werknemers en ontpopte zich als een strategisch denker. Damen Shipyards Group heeft in Nederland 3000 werknemers en wereldwijd 9000, totaal 33 werven. Marktherstel is nog niet in zicht, de prijzen staan onder druk, maar windenergie kan een nieuwe inkomstenbron worden. Superjachtenbouwer Amels draait wel goed. Damen Shipyards boekte in 2015 een recordomzet van 2,1 miljard met een winst van 73 miljoen. In 2016 bedroeg de omzet 1,8 miljard met een winst van 30 miljoen.

De orderportefeuille is ‘redelijk gevuld’ met 2,75 miljard. Het 90-jarig bestaan van de Damen Family wordt uitgebreid gevierd. Daar staat bestuursvoorzitter Kommer Damen garant voor. Felicitaties van de overkant en behouden vaart voor de grootste werkgever van onze streek.

PS Damen Shipyards maakt ook gebruik van B&B Fort Bakkerskil.

http://damen90.com

Het werfje van de broers Jan en Rien Damen aan de Merwede in Hardinxveld-Giessendam.

 

Esther Bousché tovert kruitkelders om in Brasserie en B&B

Esther Bousché met een fan. Foto Piet Hartman

De Kruitkelders A en B, 1855. Nieuwe Hollandse Waterlinie. Prachtig gerestaureerd. Geen horecamens kon Kruitkelder B in leven houden. Totdat Esther Bousché kwam. Maart 2015. Een gastvrije ondernemende vrouw uit Lexmond. En een kookwondertje. Huisgemaakte heerlijke happen. Binnen is het romantisch, sfeervol, intiem. De wereld draait door, de kruitkelder niet. Het terras moet beter, daar wordt aan gewerkt, kwestie van omstraten. Na een bezoekje aan de tovertandarts, ga ik meestal even naar het heerlijke mens Esther Bousché. Ze heeft alle tijd voor mij, voor iedereen, voor de hele wereld. Esther heeft geen haast, dat zou niemand moeten hebben, zeker columnisten niet. Ik drink uitstekende koffie, sapjes en wijntjes, eet superappeltaart, broodjes, salades, hmmmm en kijk me rijk.

Ik hoor alleen maar goede berichten over Kruitkelder B ofwel Brasserie Zus.

“Ik heb een cateringbedrijf vanuit huis. Via Coby van Oude Liefde ben ik hier beland. Dinsdag is alles dicht in de vesting. Dus ik niet, drukke dag dan, ik doe niet moeilijk, ik ben een vangnet voor toeristen. Kwestie van luisteren. Iedereen zit hier op z’n eigen eiland. We moeten elkaar versterken. Binnen kunnen 18 mensen zitten, op het terras 40. Verjaardagen, familiefeestjes, vergaderingen, high tea. Ik heb de aanschuiftafel bedacht: vrijdagavond drie gangen voor 25 euro. Het gaat van mond tot mond. De tamtam.”

Je hebt groot nieuws over Kruitkelder A waar Sybille van Gammeren werkte?

“Ik wil er een tweepersoons B&B van maken. Romantische plek, niet? Er moet alleen nog een douche in. Overnachten in een kruitkelder, uniek. De stichting (eigenaar) heeft groen licht gegeven. Ik verhuur de kruitkelder eerst aan de crew van Dokter Tinus. Toeristen willen winkeltjes en eten. Er gaan weer winkeltjes dicht. Een biologische markt op zaterdagmorgen, ook een ideetje.”

http://www.zuswoudrichem.nl/

De vegaballen van Schouten Europe

Volgens het RIVM moeten we dringend minder vlees vreten en meer plantaardig voedsel. HERE HE COMES, HENK SCHOUTEN. Van Niek van Marinussen. Die veevoedermultinational uit Giessen. Marinus bouwde het bedrijf op. Onder Niek maakte het slagzij. Henk Schouten wilde niet meewerken aan het boek Streekgenoten. Waarschijnlijk wilden zijn broers Peter en Govert het niet. Ik heb het verhaal over Schouten Giessen toch maar doorgezet. Hartstikke interessant dat tijdsbeeld. Henk Schouten, zoon van Niek, bedacht in 1990 vleesvervangers. Geen veevoer, geen kattenvoer, maar vleesvervangers. What the hell is een vleesvervanger? Henk Schouten zag het licht. Hij werd missionaris. Samen met zijn zoons Niek Jan en Wouter. Een humoristische missionaris, uit de klei met bijbelteksten, een man die vecht voor vleesvervangers, het klimaat en onze planeet. Huh? Schouten Europe BV.

Green Hotspot Giessen met Henk Schouten en Timo Hoogeboom. Foto HAK Conserven

Henk Schouten was te gast bij Altenatuur om te vertellen over de noodzaak van vleesvervangers, goodbites. Adam en Eva aten geen vlees in het paradijs, maar na de zondeval mocht iedereen alles eten, weer een bijbeltekst. Dat doen we zo intens dat het einde der aarde nadert. “Als de rest van de wereld vlees gaat eten, zoals het Westen doet, hebben we een tweede planeet nodig. Een Amerikaan (vr)eet 85 kilo vlees per jaar, een Duitser 65 kilo, een Nederlander 42 kilo, een mens uit India 1,2 kilo”, lepelde hij moeiteloos op. Het publiek schrok zich te pletter. “Goei spul onze vleesvervangers, clean label, onvoorstelbaar. We leveren al aan 38 landen. Kantoren in Dubai, Amerika, Hongkong. Jumbo, Mora en Subway lusten er wel pap van. De Spar in Ael binnenkort.” Daverend gelach. Ik kreeg een notenburger, niet aan te slepen. Griekse schnitzel, te gek. Vegetarische gehaktbal in de jus, hmmmm.

Het was zorgeloos genieten van groene voeding. Schouten Europe levert de grondstoffen (premix) aan diverse fabrieken, net als Coca Cola doet. Missionaris Henk met een jong team, Herrie met Bonen HAK en de HAS Den Bosch gaan voorop in de strijd voor een wereld met toekomst. Kruisbestuiving. Tijdens de Nationale Voedseltop hield Henk Schouten een indrukwekkende pitch over de kracht van plantaardige eiwitten en tekende met de groten van Nederland een convenant. Transitie! Alaafff.

http://www.goodbite.nl

https://decorrespondent.nl/6200/hierdoor-werd-ik-in-een-klap-vegetarier-en-jij-misschien-ook/713805752000-2b6cc270