Ga toch de Lingeroute fietsen!

Spijkse veertje met een hartelijk welkom van Carolien Westerbeek. Foto’s Piet Hartman

Wat een tumult over de tuintegeltaks. Ik kon m’n hoofd niet buiten de deur steken of er stopte iemand op de Buitendijk. Wedden dat na een stortbui van een dag alle tegels de tuin uit vliegen? Ik hoorde ook nog dat polderbewoners stiekem het slootje achter hun huis hebben gedempt. Dat is niet een beetje dom, dat is boerendom. Van tuintegeltaks naar fruittuin is een kleine stap. Ik las een verhaal over de Lingeroute en de vele, vele fruitbomen.

De Lingeroute tussen Gorinchem en Geldermalsen telt 70 km, heen en weer. Pluk de dag, op de fiets, met het koffiemolentje van Froome. Het feest begon in Vogelswerf. Daar hoorde ik de tuinfluiter… Jeetje, wat een geluidje… Ik stapte af… De schattige Lingedijk slingerde als een toverfee richting Heukelum. Geen fruitvlieg gespot. Geen tijgermug. Geen duizendknoop, de nieuwe tuinterreur. Via de befaamde Appeldijk, met wilde bramen en slingerende oma’s, naar het Heukelumse veer waar de jeugd in het water lag. Super, de nieuwe stadswal. Bij Leerdam snoof ik de fruittuin van Nederland. Daar kan een blowtje niet aan tippen. Trossen wuivende peertjes, schommelende theetuinen, overal kerktorens. Hoorde ik daar de tuinfluiter weer?

Ergens bij Rumpt werd de dijk intiem. Intieme dijk, verse fruitsapjes, intieme gesprekken. Spaar geen geld, spaar mooie momenten. Ik liet Geldermalsen links liggen en viel bij Acquoy op een terras. Het terras van Tapperij Lingezicht, uit 1890. Grootmoeders appeltaart, genieten. De uitbater zei dat ik mijn zweetvoeten in het wonderwater mocht steken. Hoofd tussen het fruit, bloesemgevoel. Bij de scheve toren een Weesgegroet gepreveld. Hotel Aan de Linge te Kedichem (van Janmaat) lachte me toe, maar een fietsenstalling ho maar. Volgens een studie van een arrogant bureautje moet dit Fruitrijk, dankzij een soort Efteling met appels, peren en pruimen, jaarlijks 350.000 bezoekers gaan trekken. Ga nú de Lingeroute fietsen, lieve lezers. Go!

Column stond zaterdag 29 juli in AD Rivierenland.  

 

Altena legt met Europees geld de bedreigde patrijs in de watten

Great communicator Meeuwis Millenaar vertelt over het project. Foto’s Piet Hartman

Een Europees Project in Altena, per 1 januari 2017. Wie had dat ooit kunnen denken. Hetzelfde project draait in vijf landen. Om de biodiversiteit te bevorderen. Met een modieus woord: natuurinclusieve landbouw. Het gaat vooral over de bedreigde partridge (patrijs). En de bedreigde veldleeuwerik. En de bedreigde kiviet. En de bedreigde bij. En nog meer insecten. Ohhhhhhhh. Alle kopstukken (crème de la crème) van landbouw en natuur waren van de partij. Great communicator Meeuwis Millenaar, Jaap van Diggelen, Johan Koekkoek, Minette Straver-van de Wetering, Theo Koekkoek, Pim Bouman, Ariaan Straver. Ik heb het Land van Heusden en Altena nog nooit zo eensgezind gezien. Geen vloek gehoord. Onze Meeuwis gaat 500 hectare tussen de Doornse molen en de Roef met hulp van de boeren omtoveren in een paradijsje voor alles wat vliegt en paart… Hij heeft al 50 hectare ingezaaid met akkerranden, bloemenbloks, keverbanken, vogelakkers, schuilheggen.

Ik luisterde ook naar boer René Verschoor. Hij vertelde over koeienmest, geitenmest, kippenmest, kunstmest. Bemesten is niet natuurlijk, overbemesten foute boel voor de biodiversiteit, zo lees ik wel eens van hotemetoten. Van Jaap (Altenatuur) leerde ik het meeste. Hij liep met een netje. Ik dacht om donderkopjes te vangen. Fout! Jaap zag een keizerlibelle eitjes leggen op een waterplant. Het mannetje in duikvlucht. Dat had ik niet gezien. Blinde vlek. Ik zag een patrijs, een gele kwikstaart en een kiviet. Jaap vertelde en passant over precisiezaad en rugt (onkruid). “Gemeentes gaan al maaien als ze een klacht krijgen over rugt. Er komt niks meer tot bloei”, zei Jaap. Hoe roeien we deze domme gedachte uit? Natuurlijke vijanden zijn onmisbaar. Zweefvliegen zijn luizenvangers. Zijn er geen zweefvliegen meer, probleem…

Ik heb een nest huiszwaluwen. Ze vreten elke avond alle muggen op. Ik ga die huiszwaluwen niet vergiftigen of neerschieten. Beetje dom. De zon brandde en de mais kreunde. Zonder boer en regen geen voer! “Wilde katten worden een groot probleem”, zei Meeuwis. Ook dat nog! We kregen appelsap van boerin Nicolien Oostveen. Nicolien en haar appelsap zijn zonder foute toevoegingen, puur natuur. Een feestje die mars voor de bedreigde diersoorten.

De visie van duizendpoot Jan Hak: Burgerinitiatief Altena met 31 zetels

Jan Hak (69) is de zoon van Wim Hak, lang geleden een van de grote leiders van Hak Conserven. Ik kwam Jan Hak tegen bij visiegroep 12, de groep van leefstijlarts Trudy Vlot. Zodra een Hak zich in de strijd mengt, wordt het interessant. Op naar Jan Hak! Hij woont op Landgoed Clootwijck. Het voorste deel van de hoeve stamt uit 1618, het achterste deel uit 1797. Een statige en belezen man. Wageningen Universiteit.

Jan Hak. Foto Piet Hartman

Jan Hak is voorzitter van het Brabants Particulier Grondbezit, voorzitter van Bijbel & Onderwijs, werkt mee aan het digitale platform Renaissance van het Platteland. Jan Hak & Partners runnen vanuit de schuren (headquarters) ontwikkelingswerk (QuaTerNes), Clootwijck Estate, Clootwijck Nurseries, Honey International en andere streekproducten, volgens grootmoeders recept. Om de haverklap komt een Chinese delegatie kijken. Een boeiend gesprek vol boerenlogica.

Wat zijn je belangrijkste werkzaamheden?

“Agrarische sector, consument gericht. Eerst het rentmeesterschap en dan de consument. Een spanningsveld. Sinds 1985 ben ik actief in China. Kijken, promoten, niks verkocht. Toen een groot project aardappelverwerking. Nederland staat ver bovenaan wat betreft ontwikkeling van aardappels en machines. Missie met koning Willem-Alexander, interessant. Ik ben niet voor genetische manipulatie, ik ben tegen gif spuiten. De Chinezen beginnen duurzaamheid te begrijpen. Als de hele wereld rood vlees wil eten, gaat het fout. Als we elkaar niet uitmoorden, komen er op korte termijn 2 miljard mensen bij. Kunnen we die voeden? Ja! Vijftig procent van het voedsel gaat aan het begin van de keten in een ontwikkelingsland verloren door slechte opslag en transport. De westerse mens gooit, aan het einde van de keten, 50 procent van het eten weg. De vloek van de houdbaarheidsdatum. Foute gewoonten. De wal zal het schip keren, zoals altijd is geweest. Hak Conserven stort zich samen met Schouten Europe op vleesvervangers, absoluut de toekomst. Bonenburgers, een gezond dieet.”

Hoe ziet visiegroep 12 de door Wim van de Donk zo vurig gewenste meervoudige democratie?

“Ik ben geen lid van een kerk. Ik ben niet zo van de groepen. Maar toen ik bij visiegroep 12 terechtkwam, vond ik het wel leuk ja. Kijk, ik geloof dat het leven een permanente opleiding is. Toen ik op Landgoed Clootwijck kwam wonen, moest ik me verdiepen in bomen. Moest ik me verdiepen in dieren. Er broeden hier nu ijsvogels, patrijzen en steenuilen. Herindeling, ja. Andere vorm van besturen, ja. Bottom-up! Slechts twee procent is lid van een politieke partij en maakt de dienst uit. De uitvoering van Altena moet efficiënter én de vertegenwoordiging groter! En hoe maken we Altena duurzaam? Een goeie balans tussen importeren en exporteren. Waarom komen Chinezen naar Jan Hak? Ze willen de boomgaarden van Verkooijen zien, de kippen van Koekkoek, de vleeskuikens van Groeneveld, de fruitautomaat van Oostveen. Het werkt op kleine schaal! Altena krijgt een gemeenteraad van 31 zetels. We stellen voor om een Burgerinitiatief Altena van 31 zetels te formeren, met van elk dorp een vertegenwoordiger, plus nog 10 afgezanten van belangenclubs. Maar de gemeenteraad beslist. De burgemeesters zijn hier geweest en staan er positief tegenover.”

www.clootwijck.nl

www.quaternes.nl

 

 

Zonnekoningen moeten zich bezinnen

Ab van Toor. directeur Meander. bij het zonnepanelenproject in Eethen. Foto: Hans Roest

Ap van Toor, directeur Meander. bij het geslaagde zonnepanelenproject in Eethen. Foto Hans Roest

Woonde chef Team NL Maurits Hendriks maar bij mij in de buurt. Die had de woningcorporatiebazen allang wegens wangedrag naar huis gestuurd. Ik doel op Peter van den Heuvel van Woonlinie, Ap van Toor van Woonservice Meander en Kees Biesheuvel van Land van Altena. Toen minister Plasterk in 2011 de salarissen van de topbestuurders in de (semi-)publieke sector onthulde, schrok iedereen zich wild. De Balkenendenorm bedroeg 193.000 euro. Veel zelfbenoemde zonnekoningen drukten jaarlijks dik 200.000 euro achterover. Hadden de topbestuurders dan iets bovenmenselijks gepresteerd? Nou nee, het was een ordinaire graaiersclub. Peter van den Heuvel incasseerde 242.000 euro, de tweehoofdige directie van Meander totaal 320.000 euro en Kees Biesheuvel 134.000 euro. De raad van commissarissen had moeten blaffen. Maar zodra het woord waakhond valt, worden we in de maling genomen. Echte waakhonden komen voor in de griezelverhalen van Roald Dahl. Commissarissen zijn meestal oude mannen die de directie en elkaar de hand boven het hoofd houden. Gemeenschapsgeld verkwisten, dat doen ze.

Het retescherpe Brabants Dagblad stelde een onderzoek in naar de stand van zaken. Houden onze zonnekoningen zich aan de Wet Normering Topinkomens? Peter van den Heuvel verdient nu 191.000 euro. Dat mag, maar het moet 130.600 euro worden per 2021 voor het beheer van 4200 huizen. Ap van Toor en Meander (2200 huizen) staan onder financieel toezicht. Hij moet terug van 168.000 naar 103.900 euro. Meander bouwt tot en met 2018 géén huis meer… Koning Kees Biesheuvel levert in tot 93.000 euro, voor 1000 huizen een riante beloning.

Deze toppers verdienen echt geen medaille. Wonen ze met hun architecten nog onder een steen? ZONgericht en energieneutraal bouwen kom ik nergens tegen. In Aalburg liggen op drie (!) van de 100 huizen zonnepanelen. In Werkendam en Gorinchem gaat het iets beter. Volgens een onderzoek van het Reformatorisch Dagblad maken SGP-stemmers zich weinig zorgen over vervuiling en klimaatverandering. Ze geloven in een nieuwe hemel en een nieuwe aarde door alleen maar te bidden…

Deze column stond zaterdag 13 augustus in AD Rivierenland.