Boer van de toekomst: minder gif, minder kunstmest, minder stront

Van keuterboeren tot megastallen. Moeder Natuur kan dat niet verdragen. Alle seinen staan op rood. Volgens de bioloog David Goulsen stevenen we af op een ecologisch armageddon als de insecten uitsterven. En als de insecten uitsterven gaan wij ook. Minder gewasbescherming (pesticiden), minder kunstmest, minder stront (ammoniak uit mest maakt alles kapot, volgens de Wageningen Universiteit).

Meeuwis Millenaar vertelt over de boer van de toekomst bij Radio A-FM.

De mens moet anders gaan eten, zeggen deskundologen. Minder vlees en kaas. Meer vruchten en noten. En goede granen, zoals spelt. We moeten op weg naar een natuurvriendelijke landbouw. Ik haalde melkveehouder Meeuwis Millenaar (Dussen) van stal om de toestand in Altena (90 procent boerenland) te belichten. Hij heeft tal van boeiende nevenbaantjes, zoals coördinator ANV Altena Biesbosch, bestuurslid Friesland Campina en patrijzenprojectleider namens de EU. Hoe staat het met de landschapspijn in Altena?

“Ik heb 70 melkkoeien op 43 hectare en probeer in balans met de omgeving te boeren. Dat is de toekomst. Ik heb een vogelakker van 7,5 hectare, naar gronings model, ingezaaid met luzerne, een langzaam groeiend veevoergewas. Zo hoef ik maar twee of drie keer te maaien per jaar (raaigras vijf keer) waardoor de vogels heerlijk kunnen nestelen. Grutto’s (koning van het grasland), veldleeuweriken en kwikstaarten zingen het hoogste lied.

“In opdracht van de EU zijn we bezig polder Den Doorn van 500 hectare natuurvriendelijk in te richten om de biodiversiteit voor de patrijs en andere akkervogels te verbeteren. Tien procent van de polder is intussen versierd met landschapselementen als heggen, ruige hoekjes en keverbanken. Het patrijsproject wordt in tien landen uitgevoerd. Ik ben zeer te spreken over de medewerking van de boeren in Altena. Zo’n 100 boeren proberen over te schakelen op natuurvriendelijke landbouw. We zijn een voorbeeld in Brabant! De schaalvergroting is voorbij, denk ik. Ecologisch boeren is de toekomst.

https://decorrespondent.nl/7533/onze-landbouwgrond-is-zo-dood-als-een-pier-weg-met-het-gif/867273988680-942d0852

https://decorrespondent.nl/8180/de-vergroening-van-de-landbouw-is-geen-utopie-als-brussel-eindelijk-eens-meewerkt/941763072800-ee7d3ce0

 

En zie een wonder geschiedt: het Manhattan van Woerkum aan de Maas

Ineens uit de lucht. Een hip bouwplan aan de Maas. Een juweeltje van bouwend Altena. Initiatief: Bouwlinie (Woonlinie) en Bouwbedrijf Tankens.

Enig historisch besef kan geen kwaad. Ooit waren daar uiterwaarden. Ooit was er een scheepssloperij om banen te scheppen, net na de oorlog. Ooit was daar de Fort Kruiwagenfabriek. Ooit was daar Fort Bouw (prefab villa’s). De Koninklijke BAM Groep sloot de tent. Een geweldige stek voor een gedurfd plan, maar initiatieven mislukten. Bouwlinie en Tankens gaan slopen en bouwen, een huzarenstukje. Wonen aan de Maas. Het Manhattan van Woerkum. Op ’t Loev officieel met 96 gasloze woningen. Metselaar Piet Tankens was in 1875 de grondlegger van Tankens. Pim en Peter Tankens voeren nu de directie.

Wat gaat er gebeuren? 26 havenkoopappartementen voor jong en oud, op de hoek een toren met 10 luxe koop, 14 koopkadewoningen met terras, 14 huur van 700 tot 1000, 32 huur van 600 tot 700, een wandelboulevard rondom. Een horecatent, misschien. Opvallend: parkeren onder de huizen. Veel groen en blauwe luchten. Naast De Klerk ter afscheiding een soort bedrijfsverzamelgebouw. Het loopt storm, vertelde Peter Tankens. Wie wil er niet wonen aan de vriendelijke Maas? Eind mei, begin juni komt er op locatie een infodag. Eh, stroom uit stromend water? EQA Projects, Werkendam.

https://www.bouwlinie.nl/

 

 

Hand aan de ploeg voor biomassacentrale, houdoe windmolens en zonneweiden

Een frisse kijk (boerenverstand) kan architect Kees Timmer (Timmer Architekten, Giessen) niet ontzegd worden. Bij toeval rolde hij in booming business duurzaamheid. Rabobank Altena wilde een gasloze bank en die werd in 2012 geopend. Het door de broers Kees en Willem (overleden in 2016) ontworpen systeem werkt uitstekend. Kees Timmer ontwierp voor Eneco een biomassacentrale in Utrecht met groen gas voor 60.000 gezinnen. Dé oplossing voor Altena? Dag gezeik over windmolens en zonneweiden?

Architect en duurzaamheidsdeskundige Kees Timmer legt uit bij Radio A-FM, Altena Alternatief woensdagavond van 20 tot 22 uur.

“Altena moet de energievoorziening niet op zijn eigen perceel oplossen. Windmolens horen op zee, daar waait het twee keer zo hard. Natuurlijk kan Altena deelnemen in een windmolenproject op zee. Altena moet waar mogelijk zijn best doen. Zonneweiden horen in Frankrijk en Marokko, daar staat de grootste centrale ter wereld. Een hectare grond kost in Nederland 60.000 euro, in Frankrijk 6000 euro en in Polen 2000 euro. Altena heeft de beste zeeklei van Nederland. Hier moeten we telen voor Hak Conserven. Landbouwgrond met zonnepanelen? Nee, de SDE-regeling is zo krom als wat. Cowboys maken er een potje van. Voor boeren kan het sommetje gunstig uitpakken om grond te verhuren, ja. Altena is uitermate geschikt voor een biomassacentrale. Een jaar of tien geleden werd er al een poging ondernomen. De tijd was toen niet rijp, versnipperde belangen, gekakel. Ik zie nu grote kansen voor een biomassacentrale waarbij gemeente, boeren, groenondernemers en Hak zorgen voor de constante aanvoer van snoeiafval.”

“We zijn niet van plan een stapje terug te doen anders was het energieprobleem zo opgelost. Mijn moeder leeft nog als 100 jaar geleden en vindt dat prima. Ons welvaartsniveau kost wat. In Zaltbommel wordt een superkas voor winteraardbeien gebouwd… Het gekke is dat huishoudens het meeste betalen en grootverbruikers het minste. Aardgas maakt lui. Welvaart ook.”

Was Kees Timmer (de Jan Rotmans van Altena) betrokken bij de Altena Energie Strategie die in juni verschijnt? Nee!

https://www.trouw.nl/groen/afrika-doet-wat-europa-niet-lukte-zonnestroom-opwekken-in-de-sahara~afd3e7f8/

 

Het nieuwe Altena wordt niks met de ouwe hap, volgens Bas de Peuter

Waarom protesteren mensen wel tegen windmolens, maar niet tegen de kankerverwekkende Amercentrale? Bas de Peuter was te gast bij Radio A-FM. Een deinend gesprek werd het. Bas betekent lef, bluf, eerlijkheid. Een leugentje om bestwil soms. Hij was raadslid en wethouder van Gemeente Belangen Woudrichem, totaal 12 jaar. Hij haat de bureaucratie, een soort gekkenhuis, was de schrik van de ambtenaren. Hij is manager van The Dutch Nightcrawlers, de grootste producent ter wereld van wormen (in recyclebare cups) voor de sportvisserij. Het bedrijf levert aan 3600 Walmarts in de VS, aan Canada, aan België, aan Rusland.

Altena Alternatief, woensdagavond van 20 tot 22 uur.

Waarom moet bestuurlijk Altena worden opgeschud?

Een rompgemeente is het beste. Ruim de helft van de ambtenaren kan dan vertrekken. Taken uitbesteden, privatiseren, dat is het. Met de CDA-methode, pappen en nathouden, lukt dat niet. Er is een grote mate van verborgen werkloosheid onder ambtenaren. Ze blijven aan de slag onder het mom van complexe regelgeving. Maar als ik 30 procent minder verkoop, ben ik vroeger thuis. Het Huis van Thorbecke moet worden opgeschud. Met de ouwe hap lukt dat niet. Philip den Haan of John Bakker lijsttrekker Altena Lokaal, ik weet het niet. René Hoegee zit er voor de gezelligheid. Shah Sheikkariem is een ambtenaar. Ik heb liever ondernemers op het pluche. Wie? Theo Koekkoek, bijvoorbeeld. Dick Hoogendoorn? John Kwetters? Als ik nu wethouder milieu zou zijn, dan liet ik vanaf vandaag energieneutraal bouwen. Ze verschuilen zich achter landelijke wetgeving, maar je wordt echt niet in het gevang gegooid. Bouw eens een experimenteel wijkje. Het verdriet me dat de jeugd wegtrekt, want we zien zelfs geen kans om goedkope huizen, tiny houses bijvoorbeeld, te bouwen.

Hoe gaat het met The Dutch Nightcrawlers?

Ik ben een melkveehoudertje, 22 jaar geleden met wormenkweek begonnen in een overbodige schuur. Noem me geen manager, maar een loonslaaf. Ik heb een hekel aan de Amerikaanse manier van leven, maar ze zijn wel trots op hun land. Daar kunnen wij wat van leren. Ze hebben een grote mond, maar ik waai zomaar niet om. Amerikanen bluffen, ik niet minder. Ik heb iets moois op poten gezet, ja. Maar een ondernemer is bang voor expansie. Stapels regels, meneertje. Dat moet radicaal, radicaal veranderen.

Je wilt energieneutraal worden met zonnepanelen en drie windmolens van 1,5 MW langs de A27. Turbulentie.

Ik heb dik 800 zonnepanelen geïnstalleerd en ben nu energieneutraal, zonder bureaucratie, zonder leges, hoe bestaat het. Volgens de Energiestrategie West-Brabant komen twee gebieden in Altena in aanmerking voor windmolens: drie langs de A27 op mijn land en vijf bij de Peerenboom. De wethouders De Gelder, Koedoot en Bouman hebben daar hun handtekening ondergezet, echt waar. Maar tussen droom en daad staat (het gekonkel van) de gemeenteraad. Don Quichot Uppel is tegen. Ik snap de bezwaren. Laat anderen die toetsen. Die windmolens van 3,2 miljoen schelen mij vennootschapsbelasting. Het rendement en groene stroom zijn voor Almkerk en Nieuwendijk. Mag ik de procedure voor windmolens starten? Ik zit al een half jaar op antwoord te wachten. Koedoot moet op z’n oren krijgen. Zelfs het lef ontbreekt om kaders te stellen. Ze schuiven het gewoon door naar het nieuwe Altena. Als de gemeenteraad tegen is, gaat het plan in de ijskast.

 

Burgertje pesten in het nieuwe Altena?

Eindelijk een uurtje in de zon. Een tuin vol fluitende vogels. Verrek, een Vlaamse gaai, net Griet Op de Beeck. Hoe heerlijk is het om een leeg zonnig hoofd te hebben. Een leeghoofd was ik, voor even.

Langzaam begon het te borrelen over Altena, liefst 55.000 inwoners. Op 21 november gaan we naar de stembus om de fusie van Aalburg, Werkendam en Woudrichem (21 dorpen) te vieren. Sommigen vergelijken ons eiland al met Bali, zonder een berg afval, met een berg vergevingsgezindheid. Volgens de landelijke media heeft een raadslid een hondenbaan, maar ik ontmoet alleen maar rode konen op klompen die op de kieslijst willen. En onze Aalburgers vechten zo hard tegen de plastic soep dat ze elke dag het plastic afval buiten hangen. De lokale democratie is niet dood, echt niet. De lokale democratie heeft vooral last van Den Bosch, van Den Haag en van Brussel. Het grootste gevaar komt uit Brussel dat, in het kader van de werkverschaffing, Friet van Aniet de nek wil omdraaien, bijvoorbeeld.

De aankoop van de gasloze Rabobank in Almkerk, kosten 9,6 miljoen euro, als centraal kantoorgebouw, is niet verkeerd. Een nieuw theater kost al gauw 18 miljoen. Maar een nieuw huis vol versleten denkpatronen belooft weinig goeds… Ik wil een grote poster in de hal: Ja, maarrrrrr, verboden. We staan voor een energie- en landbouwtransitie van jewelste. Een cursusje omdenken is hard nodig. Dat de wereld volslagen anders in elkaar zit dan je altijd hebt gedacht. Ik hoorde de gemeenteraad van Woudrichem discussiëren (burgertje pesten) over een carport in het buitengebied waar de gruwelijkste gebouwen staan.

Gelukkig greep SGP-burgemeester Arie Noordergraaf in. Moet ik die religieuze griezel imam Fawaz Jneid roepen om stokslagen uit te delen? Bam. Omdenken. Het Nieuwe Werken. Een dorpsapp om de bewoners te raadplegen. Veldposten vol ambtenaren. Vloggende raadsleden. Vooruit met de geit.

PS Nog gekker. Kafka in Altena. Iemand wilde een mantelzorgwoning op zijn erf laten bouwen. Mocht niet, want de parkeernorm kwam in de knel…

Deze column stond 31 maart in AD Rivierenland.  

Twee vrouwen redden Fort Altena

Burgemeester Henk Hellegers kreeg in 2002 een brief van Defensie/Domeinen of Werkendam de vergeten forten Altena en Bakkerskil wilde overnemen. De ambtenaren riepen dat de ouwe meuk gesloopt moest worden, maar het historisch besef van Hellegers zegevierde. Hij had net een illegale houseparty bedwongen en zocht strijdvaardig naar een nieuwe bestemming.

Rina Nieuwenhuizen blikt terug bij Radio A-FM, Altena Alternatief elke woensdagavond van 20 tot 22 uur, met studiogasten.

Ze kregen hulp van buiten. Twee fietsende dames stopten verbaasd bij Fort Altena. Ze keken en keken, en zagen binnen een oude fortwachter zitten die de hand aan zichzelf wilde slaan. Rina Nieuwenhuizen en Yvonne Pit sloegen de hand aan de ploeg. Ze maakten een plan, hadden een kruiwagen, klopten aan bij loketten, wekten cultuurblinden tot leven, gooiden bommen en granaten in muffe kamertjes. Ze hadden geluk dat heldere geesten al hadden besloten om de Nieuwe Hollandse Waterlinie van de ondergang te redden. De sluizen gingen open en golven met Haagse miljoenen stroomden binnen. Zelfs onze kant op. En zie weer een wonder geschiedde, want de twee huilende forten, de verknalde boezem en het barbaarse bos gingen dankzij Brabants Landschap vanaf  2010 op de operatietafel.

Ik wandelde door de robuuste Zevenbansche Boezem, telde wel drie bunkers, tien modderkruipers, twee gerestaureerde molens, vijf heikikkers en één haas. Maakte een luchtsprong van plezier op het liniepad en wandelde naar Fort Altena. Ik zat in de Brasserie Kazerne C, vrede zij u, genoot van een streekhap met kogelgaten en een liter duivels fortbier. Ontwapenend zijn de Almkerkse krachtpatsers Rina Nieuwenhuizen en Yvonne Pit. De forten zijn van het Brabants Landschap en van ons. Fort Bakkerskil als logeerfort, Fort Altena als feestfort (Loods K vooral) en Fort Giessen als natuurfort. Ik geloof weer in God en mirakels.

De powervrouwen nemen 18 mei afscheid van Fort Altena en hun 20 werknemers. Catering Lokaal uit Nieuwegein zet het feestfort, met regionale leveranciers, voort. 

 

 

Marieke Rijneveld: Onverwerkte rouw heeft de stank van gier

Reinie Melissant-Briene, de burgemeester van Gorinchem, was tijdens het carnaval verkleed als Jacoba van Beieren. Leeft de geest van Jacoba voort in Reinie? Ik vermoed dat Reinie eeuwige opwinding veroorzaakt. Op Facebook zag ik de oproep dat wethouder Arjen Rijsdijk zich moest verkleden als Karel de Stoute. Deze verkleedpartij zou het begin van de inspirerende film Diva Jacoba (liefde & verraad) kunnen zijn. Hup blieken, hup!

Regelmatig jubel ik over de geneugten van het platteland. Geen kapsones, hand aan de ploeg, desnoods bidden om kracht. Praten over koeien, natuurlijk, maar over pijn en dood, niet echt. Dood is dood, zeiden ze vroeger tegen mij. In dagblad Trouw en de Volkskrant stonden indrukwekkende artikelen over Marieke Lucas Rijneveld (Nieuwendijk, 1991). Op 31 januari verscheen haar debuutroman De avond is ongemak. Ze kreeg lovende recensies over de schrijnende terugblik op haar jeugd. Marieke verloor haar broer door een verkeersongeluk toen ze drie was. Het was net voor Kerstmis en de boerderij vulde zich met huilende mensen. Marieke probeerde haar gelovige ouders te troosten, iedereen te troosten, tranen te wissen. ‘Er werd niet over verdriet gesproken, terwijl dat altijd aanwezig was. Onverwerkte rouw is zoiets als de stank van een dagje gieren die overal in gaat zitten’, zei ze recht uit het hart in Trouw. Kon ze maar in Sesamstraat schuilen. Op het Altena College werd ze gepest – was Marieke een meisje of een jongen? Ze kreeg anorexia en raakte uitgeput.

Ze besefte dat ze afstand moest nemen en verhuisde naar Utrecht. Wie ben ik? Wat wil ik? Wat beteken ik voor mijn naaste? Marieke nam de belangrijkste levensvragen mee. ‘Wij kenden alleen de oogst van het land, niet die in onszelf.’ Het Altena College heeft de stille nood op het platteland begrepen en rouwverwerkingsgroepen in het leven geroepen, want onverwerkte rouw heeft de stank van gier.

PS Marieke heeft niet op het Altena College gezeten, maar op het Prinsentuin College.

Column stond zaterdag 17 februari in AD Rivierenland. 

Ga die krengen eens opvoeden…

Hij groeide op met de Soos en de Put. Jan van Mersbergen woont in Amsterdam en is een gerespecteerd schrijver geworden. Rector Gijsbert van der Beek van het Altena College interviewde hem. Een boeiend gesprek, twee boerenzoons met dezelfde taal, een dikke voldoende. Een kloof tussen het grachtengordelgeneuzel en de kleikinderen zo bleek. Highlights van het Woerkums Literair Café in de Teerkamer, 2 februari.

Gijsbert en Jan, twee boerenzoons.

  • Ik dronk vier biertjes per uur in de Soos. We zaten ’s zomers vaak bij de Put. Vrienden, een biertje, een gevoel van vrijheid. Dat verwerk ik in mijn nieuwe roman. Ik hou van barmhartige boeken, boeken met hoop.
  • Plattelanders praten niet zo. Veel boeren lijden armoe en willen er niet over praten. Laten we gedenken is het credo, maar in Limburg huilen ze één dag met elkaar en gaan carnavallen, een soort loutering, dat is beter.
  • Ik ben een vrij strenge opvoeder. Het onderwijs mag best steviger, maar scholen zijn bang van de sociale media. Het valt me op dat kinderen niet luisteren. Sommige kinderen zijn totaal onhandelbaar. Zullen we een boekje gaan lezen? Gegil! Ik haal mijn dochter van school en sta op het schoolplein met allemaal vrijgevochten dames. Ze wilden de aanstelling van een juf tegenhouden, te jong. Ga die krengen eens opvoeden, zei ik. Amsterdammers denken alleen maar in juridische stappen. Dat woord kunnen ze in Almkerk niet eens uitspreken. Amsterdam slaat door, hoewel er veel toezicht is. Almkerk had genoeg aan 1 agent, Meerman.
  • Ik ga graag naar het boekenbal, een feestje. Een paar schrijvers zijn hautain, de jonge garde niet. Ik wil 1 keer per jaar een thriller schrijven, lekker vlot. Een roman is een pan soep met wat autobiografische elementen. Ik denk na hoe mensen samenleven, daar kun je over praten, dat is belangrijk, maar dat telt niet in Amsterdam. Maar juist daar kan ik me ontwikkelen als schrijver.

Boerenlogica regeert Altena College, Gijsbert van der Beek is ons idool

Hij leidt al 15 jaar met boerenlogica het Altena College. Een dorp van 1275 leerlingen en 125 docenten. Zijn deur staat altijd open en hij wandelt als Socrates rond om te luisteren naar leerlingen. Gijsbert van der Beek werd geboren in Genderen, de boerenzoon woont, na een buitenaardse studie, in Sleeuwijk. Een voorbeeldaltenees om u tegen te zeggen.

Hij kreeg ooit de Radio A-FM Award: een paar klompen en was zo blij als een kind. Liefst 970 zonnepanelen gaan in de meivakantie op het schooldak, 60 procent van het stroomverbruik. Ze doen daar ook aan het scheiden van plastic: kwestie van opvoeden en dan scheiden. Ik stuurde hem mijn column over de afvalvrije basisschool Het Fundament in Nieuwland. Inspiratiebron! Gijsbert van der Beek zat bij de micro van Radio A-FM (Altena Alternatief woensdagavond van 20 tot 22 uur) en hij vertelde natuurlijk zinnige dingen. Gezond boerenverstand, dus. De sfeer in de school? “Dat is de mentaliteit in Altena. Aan capsones doen we niet, aanpakken. En laten we het gezellig houden.” Gijsbert is ons idool!

  • Ik probeer zoveel mogelijk bureaucratie tegen te houden. Veranderingen die geen nut hebben bijvoorbeeld. Veiligheidsbeleid? Dat hebben we op 1 blaadje.
  • Altena College staat voor gemoedelijkheid. Er zijn nauwelijks conflicten. Maar vechtscheidingen gaan niet aan ons voorbij. We vangen de leerlingen op. Soms tippen leerlingen ons, heel sociaal. We hebben rouwverwerkingsgroepen in het leven geroepen om verdriet een plek te geven. Indrukwekkend.
  • Mobieltjesverslaving. Elk lokaal heeft een telefoontas met 30 vakjes. Dat geeft duidelijkheid en rust in de klas.
  • De druk van de maatschappij om te presteren neemt toe. Neem het predicaat Excellente School. Maar een sociaal mens worden is óók belangrijk. Ken Uzelve, zelfkennis is het begin van wijsheid, van verandering. Absoluut!

 

De Altena Droom van voorbeeldmigrant Shah Sheikkariem

Hij heet Shah Sheikkariem en hij is een van de motoren van het nieuwe Altena. Een vurige reis voerde hem van Suriname naar Nederland. Hij bracht zijn jeugd door in Rijswijk en Den Haag. Het voorbeeldige migrantenkind doorliep de Haagse Hogeschool en de Universiteit van Amsterdam. Op een goede dag reed hij door Altena. Net verkering en ze zochten een huis. Dat stond aan de rand van Babyloniënbroek. Oh! Ah! Oh!

Twee motoren van Altena: Shah Sheikkariem en Fientje Bax. Foto Piet Hartman

Prachtig, de ruimte, dit gebied, orakelde hij tegen me. De bescheiden Shah Sheikkariem, een geschenk uit de hemel, bleef niet onopgemerkt. Hij werd raadslid van de Belangen Aalburgse Burgers, had een droom, de Altena Droom en richtte Ideaalburg op. Zijn partij(tje) veroorzaakte een aardverschuiving. Shah Che Sheikkariem stond ook aan de basis van Altena Lokaal. Een rivier van bloemen voor deze moslim en voorbeeldmigrant. Shah Sheikkariem: de denker, de vernieuwer van de lokale democratie, voor oude regenten een lastpost. Hij was woensdag 24 januari te gast bij Radio A-FM Altena Alternatief (20-22 uur) en ik sprak met het orakel. Proeftuin Altena komt eraan.

  • De wijze waarop religie wordt bedreven slaat door. We moeten minder naar de letter, maar meer naar de natuur luisteren. Er is meer dan gekwaak.
  • Het raadslidmaatschap is een aanslag op je privé-leven. Ik zie het als betaald vrijwilligerswerk én ik had een Altena Droom. Nooit iets gemerkt van racisme, ik heb respect voor de Nederlanders, maar sommigen vonden me lastig, omdat ik met nieuwe ideeën kwam. Laten we bouwen aan Altena. De sfeer bij de lokalo’s is goed. Ik ben super-enthousiast.
  • Burgemeesters en wethouders moeten het voortouw nemen om van Altena een proeftuin te maken. De burgers staan op 1 en de ambtenaren op 2. Durven vernieuwen, in samenwerking met het bedrijfsleven, eventueel door middel van pps-constructies. Als het icoonproject van Trudy Vlot (Leefstijl als medicijn) professionele hulp nodig heeft, spreekt me zeer aan, moet die ingehuurd worden.
  • Altena als proeftuin. Ik denk ook aan een andere vorm van landbouw, de energieboer. Dat trekt jonge professionals aan. De intensieve landbouw is een doodlopende weg. Economische groei ten koste van alles is een doodlopende weg.
  • Huisvesting van 400 ambtenaren. Ik pleit voor ambtenaren tussen de mensen. In biebs, brede scholen, dorpshuizen. Dus buitenposten. Geen ivoren toren.
  • Filosofie moet verplicht worden op school. Zelfkennis is het begin van wijsheid.

De toekomst van het platteland, volgens Shah en trendwatcher Bakas. Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik krijgt het boekje in 2015.