Biesbosch 75 jaar bevrijd

Nooit meer Auschwitz. Tijdens de talloze niet te bevatten herdenkingsprogramma’s moest ik denken aan mijn eigen oorlog. Of beter de oorlog van mijn ouders. Ze woonden in Woudrichem-vesting en daar kwam ik in 1944 ter wereld, de hongerwinter. Ik zou lange tijd een bang kind blijven. Wat kijk je bedrukt, zeiden mijn kinderen toen ze een jeugdfoto van me zagen.

De Werkendamse crossers Piet van den Hoek (r) en Adriaan de Keizer gefotografeerd in de haven van Drimmelen. Foto Biesbosch Museum Eiland

Mijn ouders behoorden tot de zwijgzame generatie. Na de crisis van de jaren 30 en de oorlog gingen ze aan het werk. Elke dag van vroeg tot laat. Ze vertelden nooit wat over hun doodsangst en ik vroeg er ook niet naar. Pas later kroop ik uit mijn schuilkelder en werd journalist. Ik stelde vragen over hun oorlog, maar kreeg altijd korte antwoorden. Ze konden het niet vertellen…

Ja, er waren Duitsers in huis. Ingekwartierd noemden ze dat. Er waren nette Duitsers bij, volgens mijn moeder. Mijn vader ging met de fiets de boer op om eten te halen. Zo werd hij met een kannetje melk op de Maasdijk door de SS aangehouden. Bang? Nou, nee. De joden, ja die waren zomaar weg. En toen de molen werd opgeblazen moesten ze schuilen achter de vestingmuur. Een klap was het, de ruiten vlogen eruit.

Na hun dood kwam ik tot het besef dat ik beter mijn best had moeten doen. Dat besef vertel ik aan tafel tegen mijn kinderen. Verhalen moeten doorverteld worden. Ze vormen onze cultuur. Met mijn zoon Bart naar Auschwitz geweest. We stonden in de eerste gaskamer. Het onbegrijpelijke kan niet begrepen worden. Godzijdank vertellen overlevenden (toen niet) nu wel hun verhaal. Neem onze Werkendamse Hetty Verolme. Of Selma van de Perre bij DWDD. Het dagboek van Eddy de Wind.

Psycholoog René Diekstra deed in het AD de oproep aan kinderen om hun ouders te interviewen. Opdat wij ouders geen intieme vreemden blijven… Dat raakte me. Gij zult niet onverschillig blijven.  

De Biesbosch 75 jaar bevrijd, herdenking woensdag 5 februari 20 uur in het Biesbosch Museum Eiland.

https://biesbosch75jaarbevrijd.nl/

In het kader van 75 jaar bevrijding worden in Altena drie herdenkingen gehouden. Biesbosch 75 jaar bevrijd. Zo heet de thema-avond op woensdag 5 februari in het Biesbosch Museum Eiland. Gespreksleider Piet Hartman praat met Floris van den Hoek, zoon van liniecrosser Piet van den Hoek, over 1944-1945 toen de Biesbosch een duister niemandsland was tussen bevrijd Brabant en bezet Holland waarbij de Bergsche Maas de frontlijn vormde. Verder komt schrijver Jelle Simons aan het woord over de befaamde Biesbosch-crossings die hij te boek gaat stellen. Scholieren van het Altena College stellen ook vragen. Violiste Nasim de Haas zorgt voor de omlijsting. Aanvang 20.00 uur. Na afloop kan de expositie worden bezocht. Kaarten kosten 7,50 euro: reserveren via 0183-504009 en info@biesboschmuseumeiland.nl. De andere thema-avonden worden in Fort Altena en Fort Giessen gehouden.

Nieuwjaarspreekje: Beter een groene kerk dan een dode kerk

Ik zat op het terras van de friettent van Hank, naast de monumentale kerk. De zon scheen en de klok luidde vrolijk. De groenteboer zag me zitten en zei: Dit is heel bijzonder, nog maar één keer per jaar luidt de klok voor een huwelijk. Ik wandelde in Woerkum-vesting en hoorde dat er nog slechts drie echte Woerkumers in de kerk zitten: Arie Metz, Woutje Struik en Fien Maas. Wat is er in de Biblebelt aan de hand?

Ik ben zelf ook kerkverlater, want ik had niet het idee dat ik lid was van een levende gemeente, van een inspiratiebron, meer van een automatisme, een comateuze gewoonte. En de liefde voor Jezus was aan deze puber niet besteed… De ene na de andere kerk sluit zodoende. De hervormde kerk aan de Buitenkade te Hank dicht. De rooms-katholieke kerk in Dussen dicht. De hervormde kerk in Drongelen dicht. De gereformeerde kerk in Waardhuizen dicht. De rooms-katholieke kerk in Sleeuwijk dicht. De gereformeerde kerk in Meeuwen dicht. Volgens een artikel in Dagblad Trouw hebben van de 6900 kerkgebouwen al 1400 gebouwen een andere bestemming gekregen. Dorpsbewoners hebben een soort dorpsplicht om hun monumentale (multifunctionele) kerk in stand te houden, zie de reddingsactie in Hank. Ja toch?

Andere vormen van kerkdienst zijn in opmars, dat wel. Veel mensen hebben behoefte aan warme bijeenkomsten zoals De Burcht, Focus op God, Frontrunners. Niettemin zijn de eeuwenoude dominees uit, bij de orthodoxen galmen ze nog, en zijn psychologen de nieuwe sterren. Almkerk heeft een praktijk met 10!!! psychologen. Het is er stervensdruk onder wie veel rijke jongelingen, de rich kids. We gaan niet meer naar de kerk, maar naar de psycholoog, dat klinkt sexy en dan tel je blijkbaar mee. Dolende junks van de economische groei zijn we geworden… Na het lezen van Prediker (een uurtje), begreep ik het leven en zette, zonder psycholoog, een nieuwe mindset uit. Er is een tijd om te lachen. Er is een tijd om te huilen. Er is een tijd om te luisteren. Er is een tijd om te spreken. Er is een tijd om te haten. Er is een tijd om te vergeten. Er is een tijd om te verlangen…

Ik las in AD Rivierenland een mooi verhaal over een orthodoxe, groene dominee in Ameide. Hij vindt teksten te over in de Bijbel dat we naar elkaar en de aarde moeten omzien. En dat is iets anders dan het Gouden Kalf aanbidden. Groen Geloven? Be inspired!

Het hoogste gebod volgens Frans Timmermans uit Veen: Gij zult een ander wat gunnen en de aarde niet vervuilen. Meer spirit tegen moslims kan ook geen kwaad. Ik bedoel dat we de christelijke waarden niet zomaar op de schroothoop moeten gooien. Amen!

Dankzij de ECO School gaan scholieren hun ouders opvoeden

Basisscholen zoeken 3500 leraren. De hoogopgeleide ouders zijn plaag 1 voor de meesters en juffen. Plaag 2 is de bureaucratie, het persoonlijk dossier in het bijzonder. Staat ons onderwijs op omvallen? Ik schreef een column in AD Rivierenland over christelijke basisschool Het Fundament in Nieuwland. Dat is een zogeheten afvalvrije school. Niks verdwijnt er in de grijze kliko richting verbrandingsoven en de giftige dampen die wij ongezien inademen. Youth for Climate in gehucht Nieuwland recyclet alles, alles, alles. Geen pampers in de kleding voor het Leger des Heils. Geen halve pizza’s in de groene. En het mooie van de Eco School volgens de hoofdjuf is dat kinderen hun ouders gaan opvoeden…

Mijn dierbare kleinkinderen Lilly en Emma in actie tegen de gehate plastic soep. Foto Piet Hartman

Ik verwachtte een stortvloed aan initiatieven. Goed voorbeeld doet goed volgen, maar doodse stilte in onze chemische heilstaat. Zeker, het Altena College gooide tig zonnepanelen op het dak. Goed bezig! Echt vrolijk werd ik van het bericht dat het Fortes Lyceum in Gorkum een Eco School wil worden. Een initiatief van de leerlingenraad Youth for Climate. Niet van de senioren, die dommelen met een dikke portemonnee rustig verder op de Titanic.

Ik dacht direct aan de wonderschone gemeente Altena, minus de Amercentrale en de Afvalverbranding Moerdijk. Wat zou het toch om te zoenen zijn als onder aanvoering van de bloedfanatieke milieuwethouder Roland van Vugt alle scholen een Eco School worden. Waardoor onze dierbare lieverdjes hun hoogopgeleide ouders gaan heropvoeden… Geen wc-potten, plastic matrassen en halve zolen meer op het Woerkums strandje. Hebben we nog toekomst? Yes!

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/07/06/vrijwillig-redden-we-het-klimaat-niet-a3966301

Waarom niemand leraar wil worden

Basisscholen zoeken 3500 leraren. Wie wil er nog juf of meester worden? Ofwel hoe een gerespecteerd beroep naar de afgrond werd geholpen. Bericht uit de praktijk. Ik sprak een Nieuwendijkse juf. Het huilen stond haar nader dan het lachen. Waar is het misgegaan? Ik zat (lang geleden) in een combinatieklas van 40 pubers en je kon een speld horen vallen. Het onderwijs was stampen. Toch wel handig die gezegdes en naamvallen. Enfin, ik loop niet meer in een drollenvanger en de juf legde geduldig uit waar het mis is met de ouders, de opvoeding, de lieverdjes en de terroristjes, en het nieuwe onderwijs.

Leren van fouten hoeft niet meer – stampen is middeleeuws. Taal en rekenen zijn zwaar onder de maat.

Alles moet leuk, leuk, leuk zijn volgens veel ouders, de tijdgeest. Moeders kleden en gedragen zich als pubers.

Op Radio 1 hoorde ik dat kinderen zelfs de dagelijkse ongemakken niet meer aankunnen. #jeugdzorgexplosie

In de klas van onze juf zeiden nog drie kinderen U.

Onze juf had drie groepjes rekenen geformeerd. Ouders kwamen op hoge poten vertellen dat hun kind een groep hoger hoorde.

Als een kind geeuwt moet dat genoteerd worden in het persoonlijk dossier, ontwerp welzijnsmaffia. Het persoonlijk dossier, om gek van te worden, zei onze juf.

Ik hoorde van een onderwijsbons dat ouders (met veel geld) naar de rechter stapten, omdat hun ‘hoogbegaafde’ kind te weinig begeleiding zou hebben gekregen. #oudehovengorkum

Onze juf stopt en ze wil geen invalkracht oftewel politieagent worden.

Dit alles is niet van toepassing op het platteland te Waardhuizen waar Hennie Schermers hoofdjuf is. #behulpzameouders #gehoorzamekindjes

Onze gewaardeerde schrijver Jan van Mersbergen woont in Amsterdam. Op het schoolplein stonden D66-dames de hoofdjuf af te branden. Ga die terroristjes eens opvoeden, zei Jan. Hij leeft nog. #amsterdamvrijheid

Gezien op tv. Een Chinese jongen vertelde dat hij de hele dag zat te gamen. Zijn ouders stuurden hem zonder overleg en gepraat naar de kungfuschool. De kungfuschool bracht hem discipline, doorzettingsvermogen en geluk.

Wordt de landbouw van Altena een nationaal voorbeeld?

Met bloedend hart heb ik afscheid genomen van Radio A-FM Altena Alternatief. Een radioprogramma met geloof, hoop en liefde, met woede, met schaamte, met standje 65, met drank en drugs, met levenslust, met poken en stoken. Met Bijbelteksten. Topper de brief van Jakobus 5: Gij zult u niet verrijken ten koste van de armen en de middenklasse, anders zullen ellendigheden over u en de uwen uitgestort worden. En dat allemaal voor mijn fans van Radio A-FM en Oké FM. Ik luister altijd naar jouw programma, zei een blommenboer tegen me… Een beetje verliefd van André Hazes was dus de slottune. En wat is me bijgebleven van de afgelopen serie?

De toppers Arno Bouman, Henri Boevé en Jan Kolff met Altena Bier. Foto Radio A-FM

Dat Progressief Altena een motie gaat indienen om in plaats van Bulgaarse bitterballen tijdens recepties lekkernijen van Schouten Europe te offreren.

Dat Waterschap Rivierenland 800 ambtenaren telt, 400 miljoen schuld heeft en geen meter dijk kan verhogen. Wat doet dat waterhoofd de hele dag? Niemand stelt vragen, behalve Bas de Peuter.

Dat de landbouwsector in Altena het voortouw neemt naar de circulaire economie zonder gif en meer insecten. Biologisch boeren CHIEF op landgoed Kraaiveld. Een ecoplaza wordt het. Nationale pilot.

Dat het patrijzenproject bij de Doornse molen met keverbanken en bloemenranden en steun van de EU de weg wijst naar een vitaal landschap in plaats van een dooie bojem in een groene hel.

Dat melkveehouder Meeuwis Millenaar het goede voorbeeld geeft met een bloemenrijke vogelakker van 7 hectare en greppels vol water. 

Dat Hak Conserven samen een handvol boeren On the Way to Planet Proof is. En als eerste voedselfabrikant de Nutri Score op zijn etiketten zet, ofwel hoe (on)gezond het eten is.

Dat de Campus Almkerk bezig is met een landbouwrobot waarvoor zelfs de Chinezen belangstelling hebben en een zeezoutbatterij voor energieopslag. #simonekoekkoek

Dat de nieuwe burgemeester volgens de wil van het volk de poldertaal moet spreken, doortastend moet zijn en knopen moet doorhakken. Dat de gemeenteraad moet stemmen welke club de zendmachtiging krijgt: RTV Altena of Oké FM. Time is up! Walk on!

Dat wormenkoning Bas de Peuter, de beste wethouder in deze eeuw tot op heden, gelijk dreigt te krijgen. Oude wijn in nieuwe zakken wordt een slappe hap.   

Dat ik waarschijnlijk in september met een berg zout aan een nieuw serie begin. Aardige mensen allemaal, maar sommigen zijn echt een end heen…

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/06/01/optimisme-zonder-hoop-a3962264

Kinderen voeden hun ouders op

Ik las in AD Zaterdag een waardeloos interview met Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. De verslaggevers waren op zoek naar roddels en niet naar haar missie. Enige opmerkelijke uitspraak was dat ze haar ouders inspireerde om vegetariër te worden.

Samen met Willemijn op Ibiza. Foto Piet Hartman

Mijn dochter Willemijn woont in Breda. Na alle vleesschandalen besloot ze vegetariër te worden. Dat bewustwordingsproces gaat door. Anderhalve kilo kip voor een euro kan niet. Na het lezen van de vleesetiketten bij AH besloot ze veganist (en meer) te worden. Fruit en groenten, smoothies zijn haar dagelijkse kost. Kikkererwten, linzen, zeewier. Dat moet als muziek in de oren klinken van Schouten Europe en Hak Conserven. Senioren leven nogal op de automatische piloot. Ik heb het besef meegenomen dat de sobere jaren vijftig, alleen zondags vlees, me verrijkt hebben. Willemijn inspireerde ons, na malse kritiek aan de eettafel, het roer beetje bij beetje om te gooien. Het raakt me… Een beetje terug naar de jaren vijftig. Het geluk zit bij nader inzien, waar ook ter wereld, van binnen. Willemijn verzorgt inspiratiegesprekken en beschrijft haar zenbelevenissen op de blog Lief voor je Leif.

Dezelfde zaterdag las ik in Trouw een stuk van politiek filosoof Jeroen Linssen van de Radboud Universiteit. Hij schreef het boek Hebzucht, inhaligheid door de eeuwen heen. De roep om te matigen klinkt al duizend jaar, maar we blijven graaien en vervuilen, want dat kost niks. Als de komende tijd iets gaat kantelen, dan zal dat eerder zijn, omdat Moeder Aarde wraak neemt, concludeerde hij. Dat klinkt dreigend. Aan Youth for Climate zal het niet liggen. #consuminderen #fuckyou #oudjes

https://www.liefvoorjeleif.nl/   

Ruig, rijk en royaal. Veen!

Wie snakt er af en toe niet naar het echte leven? Weg uit de poppenkast van alledag? De westerse poppenkast dat alles leuk moet zijn. Het echte leven bestaat uit leut én lijden. Wind tegen maakt een mens sterk. Ik maakte het mee in Veen, spreek uit Vèèèèn.

De begrafenis van Dick Honcoop. Foto’s Piet Hartman

Even een duik in de geschiedenis. Mijn geboortestad Woudrichem Vesting was honderd jaar geleden net zo straatarm als Veen. Dat leidde tot het Vischoproer van Woudrichem in 1877 en de opstand in de Vlaas, de no-go-area van Veen, in 1898. Na de oorlog kwamen Veense kinderen aan de deur met bloemen en sinaasappels. Die lieverdjes durven, dacht ik vol ontzag. Overleven was het. Het was het begin van de bloei van Veen. Maar volgens mijn vestinggenoten deugde zelfs de wind van de bovendijk niet, terwijl Aalburg de vesting Sodom en Gomorra noemde, want daar waren de cafés op zondag open… Aan vijandelijkheden geen gebrek.

De Veense mens bouwt ook graag kerken: de hervormde kerk, de hersteld hervormde kerk en de kerk van de gereformeerde gemeente.

Zo’n tien jaar geleden bracht ik een bezoek aan Dick Honcoop, de gewaardeerde geschiedschrijver van Veen. Gelachen dat we hebben over de ruige bijnamen en de rebelse historie. Toen ik een rouwbrief kreeg, ging ik terug. Ik zat in de hervormde kerk, liep mee in de rouwstoet en verbaasde me. Dat ik ooit in een stille tocht door Veen zou lopen… Een week later stond ik in de kantine van Achilles Veen, zonder noodplan. Haringhappen voor het goede doel. Veen is het rijkste dorp van Altena geworden, echt wel. Ik telde moeiteloos acht ondernemers voor de Quote 500. Nee, geen namen, veel zwart geld. Jeetjemina!

De Veense cowboys exporteren bloemen en planten tot in Zwitserland en Engeland toe. PT Creations kan zo 40 harde werkers gebruiken – arbeidsmigranten dus. Gerrit en John Kwetters besturen de grootste eierhandel van West-Europa. Ik heb meer bier op dan haring. Leven is delen in booming Veen.

Deze column stond 7 juli in AD Rivierenland. 

Boeren op doodlopend land

Ik mag graag tussen boeren vertoeven. Ademloos luister ik altijd naar hun belevenissen. De manier waarop ze over trekkers, aardappels, bieten en koeien vertellen. Een biet is geen hersenloze biet. Een koe is geen dom blondje. Teder en gevoelig zijn ze dan. Zo praten ze niet over hun vrouw.

,,Maar over tien jaar zijn er geen boeren meer. Boerenzoons doen liever iets anders, boerenbedrijven zijn niet te betalen, boeren zijn geen baas meer op eigen erf”, zei een Biesbosch-boer tegen me. Knuffeldier Yvon Jaspers (Onze Boerderij) stemde ook al niet vrolijk. Een huilende boerin vertelde dat ze koeien moest ruimen (mestregels) waardoor ze failliet dreigde te gaan. Het raakte me. Schaalvergroting is een doodlopende weg. MKZ-crisis, Q-koorts, vogelgriep, varkenspest. Toen de boerinnen Minette Straver en Josien Boll van de Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch een toneelstuk over het boerenleven arrangeerden, was ik er als de kippen bij. Op een weiland te Babyloniënbroek stond een tent van toneelgroep Jan Vos. Het stuk heette ‘Koning van het grasland’ en daar was geen woord Spaans bij. ,,Boeren hebben de neiging emoties te onderdrukken, maar die moeten we juist bespreekbaar maken”, vertelde Minette aan de keukentafel.

De dilemma’s van het boerenleven kwamen (on)barmhartig voorbij. Emoties te over achter de voordeur. Boeren die geen uitweg meer zien en zich van het leven beroven… Ik hoor het regelmatig. ,,Zijn we goede rentmeesters? De kerken hebben geen antwoord”, zei een van de acteurs. Stront doodt het landleven. Heeft u wel eens een dood weiland, zonder vogels en bloemen, bekeken? De koning van het grasland (grutto) kan hier niet meer leven. En zijn maatjes ook niet. De koning is bijna dood. Het systeem wurgt boeren. Landschapspijn. Is er een uitweg? Ik hoorde dat diverse boeren biologisch gaan boeren. Hup boeren! Hup bieten! Hup koeien! Hup bloemen! Hup wormen! Hup vogels!

Column stond zaterdag 9 juni in AD Rivierenland.

Het nieuwe Altena wordt niks met de ouwe hap, volgens Bas de Peuter

Waarom protesteren mensen wel tegen windmolens, maar niet tegen de kankerverwekkende Amercentrale? Bas de Peuter was te gast bij Radio A-FM. Een deinend gesprek werd het. Bas betekent lef, bluf, eerlijkheid. Een leugentje om bestwil soms. Hij was raadslid en wethouder van Gemeente Belangen Woudrichem, totaal 12 jaar. Hij haat de bureaucratie, een soort gekkenhuis, was de schrik van de ambtenaren. Hij is manager van The Dutch Nightcrawlers, de grootste producent ter wereld van wormen (in recyclebare cups) voor de sportvisserij. Het bedrijf levert aan 3600 Walmarts in de VS, aan Canada, aan België, aan Rusland.

Altena Alternatief, woensdagavond van 20 tot 22 uur.

Waarom moet bestuurlijk Altena worden opgeschud?

Een rompgemeente is het beste. Ruim de helft van de ambtenaren kan dan vertrekken. Taken uitbesteden, privatiseren, dat is het. Met de CDA-methode, pappen en nathouden, lukt dat niet. Er is een grote mate van verborgen werkloosheid onder ambtenaren. Ze blijven aan de slag onder het mom van complexe regelgeving. Maar als ik 30 procent minder verkoop, ben ik vroeger thuis. Het Huis van Thorbecke moet worden opgeschud. Met de ouwe hap lukt dat niet. Philip den Haan of John Bakker lijsttrekker Altena Lokaal, ik weet het niet. René Hoegee zit er voor de gezelligheid. Shah Sheikkariem is een ambtenaar. Ik heb liever ondernemers op het pluche. Wie? Theo Koekkoek, bijvoorbeeld. Dick Hoogendoorn? John Kwetters? Als ik nu wethouder milieu zou zijn, dan liet ik vanaf vandaag energieneutraal bouwen. Ze verschuilen zich achter landelijke wetgeving, maar je wordt echt niet in het gevang gegooid. Bouw eens een experimenteel wijkje. Het verdriet me dat de jeugd wegtrekt, want we zien zelfs geen kans om goedkope huizen, tiny houses bijvoorbeeld, te bouwen.

Hoe gaat het met The Dutch Nightcrawlers?

Ik ben een melkveehoudertje, 22 jaar geleden met wormenkweek begonnen in een overbodige schuur. Noem me geen manager, maar een loonslaaf. Ik heb een hekel aan de Amerikaanse manier van leven, maar ze zijn wel trots op hun land. Daar kunnen wij wat van leren. Ze hebben een grote mond, maar ik waai zomaar niet om. Amerikanen bluffen, ik niet minder. Ik heb iets moois op poten gezet, ja. Maar een ondernemer is bang voor expansie. Stapels regels, meneertje. Dat moet radicaal, radicaal veranderen.

Je wilt energieneutraal worden met zonnepanelen en drie windmolens van 1,5 MW langs de A27. Turbulentie.

Ik heb dik 800 zonnepanelen geïnstalleerd en ben nu energieneutraal, zonder bureaucratie, zonder leges, hoe bestaat het. Volgens de Energiestrategie West-Brabant komen twee gebieden in Altena in aanmerking voor windmolens: drie langs de A27 op mijn land en vijf bij de Peerenboom. De wethouders De Gelder, Koedoot en Bouman hebben daar hun handtekening ondergezet, echt waar. Maar tussen droom en daad staat (het gekonkel van) de gemeenteraad. Don Quichot Uppel is tegen. Ik snap de bezwaren. Laat anderen die toetsen. Die windmolens van 3,2 miljoen schelen mij vennootschapsbelasting. Het rendement en groene stroom zijn voor Almkerk en Nieuwendijk. Mag ik de procedure voor windmolens starten? Ik zit al een half jaar op antwoord te wachten. Koedoot moet op z’n oren krijgen. Zelfs het lef ontbreekt om kaders te stellen. Ze schuiven het gewoon door naar het nieuwe Altena. Als de gemeenteraad tegen is, gaat het plan in de ijskast.