Vrouwen van nu zijn bofkonten, we hebben schurende vrouwen nodig

De Boekenweek zocht rebellen en dwarsdenkers. Ze kwamen natuurlijk bij mij terecht. Maar ik heb zoveel fouten in mijn vroege leven gemaakt. Een vastgeroeste rebel was ik. Totdat ik twee dames van lichte zeden tegenkwam. Zelfkennis is het begin van wijsheid, zeiden ze.

Inspiring Fientje Bax aan het woord. Foto Piet Hartman

Dat inzicht leidde naar een nieuw begin. Gewoon hard werken en denken, hoor. Gezond boerenverstand vooral. Toen ik de uitnodiging voor de Internationale  Vrouwendag kreeg, maakte ik dus een dansje. Thema: persoonlijke ontwikkeling de weg naar vrijheid. Nee, geen geroddel over de vetrollen van Tante Mien, nee geen gemekker over damesmaat 42, nee geen gezucht over de nieuwste afvalrace, nee geen domme podiumbeesten. En dat allemaal in Altena waar nog niet zolang geleden de vrouwen des huizes alleen maar moesten bezemen, baren en koken.

Ik zat in het gemeentehuis en genoot van de hippe outfits, de highheels en de hoogpolige taal. Onwillekeurig gingen mijn gedachten terug naar mijn moeder. In een spaarzaam moment van openhartigheid zei ze dat ze het knapste meisje van de klas was, maar met 12 moest gaan werken. Ze werd huishoudster, tophuishoudster soppen en poetsen dat wel. Zo’n leven, geen kansen, ik had intens met haar te doen…

Ik hing aan de lippen van leader Jacqueline Brassey (Veen, McKinsey & Company) die op een duurzame manier wil doorknallen. Oh, ze was vroeger bang om fouten te maken, maar dat is voorbij. Growth! Zelfvertrouwen! Vrouwen moeten de aarde redden, want de meeste mannen bakken er niks van, bedacht ik. Ze zitten blind op de apenrots, spelen voor god en toeteren hun mening. De aarde is een vuilnisbelt. Time is UP, riep de gevoelige Oprah Winfrey tegen de heethoofden. En recent nog zei de Italiaanse schrijver Sandro Veronesi in het tv-programma Mondo dat Italië toe is aan een bestuur van vrouwen. Vrouwen die schuren, jazeker schuren.

Dank Vrouwen van Altena. Meer vragen, minder mening, dat is het pad van de persoonlijke ontwikkeling. Iedere Nederlander een mental coach? Vooruit met de geit. Ik genoot van de Syrische catering van Reem Maimounah. Volgende keer meer migranten graag.   

Roeien is een zegen voor de aarde #AltenaRegatta

Lang, lang geleden leerde ik roeien op de Maas. Het Loevesteinse Veer was mijn veilige basis. Dat roeien kalmeerde altijd. Ge kunt niet twee keer in dezelfde rivier roeien, merkte ik. Laat staan de zalm redden. Mijn opa roeide van Heusden naar Woerkum, mijn oeropa. Toen de buitenboordmotor kwam, namen herrie en gemakzucht toe.

Enige tijd geleden raakte ik op wonderbaarlijke wijze betrokken bij de Stichting Altena Regatta. De grote roerganger boven moet me gestuurd hebben, dacht ik. We roeiden op een frisse zaterdagmorgen naar het Oudendijkse Gat. Dat Gat had ik nog nooit zo bekeken. Stuurman Krijn declameerde een gedicht… Ik voelde me in balans met de roeiboot, de roeispanen en het water… De cirkel van het leven was rond… Het Gat vulde zich met zuivere tranen.  

Ik dacht dat het roeien een stille dood was gestorven, niet dus. Ik hoorde een bijzonder verhaal over dokter Anneke van Walree. Sombere stadgenoten stopt ze niet vol met snuiven en slikken, met anti-depressiva, maar die krijgen het advies te gaan roeien… Roeiuh? Roeiuh? Ik bin nie gek! Watersportvereniging Woudrichem groeit en bloeit. Een leven met waterdruppels, zonder prikkels, het ware leven. Zo eenvoudig en goed kan het leven zijn. Ik draag Anneke op handen, ook al omdat ze me elke maand op tropische ziekten onderzoekt.

Na een bruisende start, met veel lawaai en onbegrepen blikken, stopte de Stichting Altena Regatta op 12 februari bij Pizzeria Sleeuwijk. De echte Altena Regatta met skiffs komt eraan. Met dank aan Woudrichem en Kees van Vugt, Henk van Noorloos en het Willem van Oranje College, Giessen-Rijswijk en Sleeuwijk. Wordt vervolgd.

Het dreamteam van de Stichting Altena Regatta.

Cees Groeneveld: hij importeerde de skiff uit Schotland, waar ze langs de kust een roei-event bedachten om de dorpen te verbinden, hij gaat op 13 juni trouwen met een Schotse godin.

Martin Geenen: hij heeft een energieneutraal huis in Sleeuwijk en is lid van het literair café.

Joke Veldheer: zij voedt ouders en kinderen op, drukker dan ooit, nee is nee.  

Yvonne Boekraad: zij zingt Bach en organiseert natuurwandelingen in de vesting.

Piet Hartman: roeiwonder zonder snuiven en slikken. Less is more.

Nieuwjaarspreekje: Beter een groene kerk dan een dode kerk

Ik zat op het terras van de friettent van Hank, naast de monumentale kerk. De zon scheen en de klok luidde vrolijk. De groenteboer zag me zitten en zei: Dit is heel bijzonder, nog maar één keer per jaar luidt de klok voor een huwelijk. Ik wandelde in Woerkum-vesting en hoorde dat er nog slechts drie echte Woerkumers in de kerk zitten: Arie Metz, Woutje Struik en Fien Maas. Wat is er in de Biblebelt aan de hand?

Ik ben zelf ook kerkverlater, want ik had niet het idee dat ik lid was van een levende gemeente, van een inspiratiebron, meer van een automatisme, een comateuze gewoonte. En de liefde voor Jezus was aan deze puber niet besteed… De ene na de andere kerk sluit zodoende. De hervormde kerk aan de Buitenkade te Hank dicht. De rooms-katholieke kerk in Dussen dicht. De hervormde kerk in Drongelen dicht. De gereformeerde kerk in Waardhuizen dicht. De rooms-katholieke kerk in Sleeuwijk dicht. De gereformeerde kerk in Meeuwen dicht. Volgens een artikel in Dagblad Trouw hebben van de 6900 kerkgebouwen al 1400 gebouwen een andere bestemming gekregen. Dorpsbewoners hebben een soort dorpsplicht om hun monumentale (multifunctionele) kerk in stand te houden, zie de reddingsactie in Hank. Ja toch?

Andere vormen van kerkdienst zijn in opmars, dat wel. Veel mensen hebben behoefte aan warme bijeenkomsten zoals De Burcht, Focus op God, Frontrunners. Niettemin zijn de eeuwenoude dominees uit, bij de orthodoxen galmen ze nog, en zijn psychologen de nieuwe sterren. Almkerk heeft een praktijk met 10!!! psychologen. Het is er stervensdruk onder wie veel rijke jongelingen, de rich kids. We gaan niet meer naar de kerk, maar naar de psycholoog, dat klinkt sexy en dan tel je blijkbaar mee. Dolende junks van de economische groei zijn we geworden… Na het lezen van Prediker (een uurtje), begreep ik het leven en zette, zonder psycholoog, een nieuwe mindset uit. Er is een tijd om te lachen. Er is een tijd om te huilen. Er is een tijd om te luisteren. Er is een tijd om te spreken. Er is een tijd om te haten. Er is een tijd om te vergeten. Er is een tijd om te verlangen…

Ik las in AD Rivierenland een mooi verhaal over een orthodoxe, groene dominee in Ameide. Hij vindt teksten te over in de Bijbel dat we naar elkaar en de aarde moeten omzien. En dat is iets anders dan het Gouden Kalf aanbidden. Groen Geloven? Be inspired!

Het hoogste gebod volgens Frans Timmermans uit Veen: Gij zult een ander wat gunnen en de aarde niet vervuilen. Meer spirit tegen moslims kan ook geen kwaad. Ik bedoel dat we de christelijke waarden niet zomaar op de schroothoop moeten gooien. Amen!

Dankzij de ECO School gaan scholieren hun ouders opvoeden

Basisscholen zoeken 3500 leraren. De hoogopgeleide ouders zijn plaag 1 voor de meesters en juffen. Plaag 2 is de bureaucratie, het persoonlijk dossier in het bijzonder. Staat ons onderwijs op omvallen? Ik schreef een column in AD Rivierenland over christelijke basisschool Het Fundament in Nieuwland. Dat is een zogeheten afvalvrije school. Niks verdwijnt er in de grijze kliko richting verbrandingsoven en de giftige dampen die wij ongezien inademen. Youth for Climate in gehucht Nieuwland recyclet alles, alles, alles. Geen pampers in de kleding voor het Leger des Heils. Geen halve pizza’s in de groene. En het mooie van de Eco School volgens de hoofdjuf is dat kinderen hun ouders gaan opvoeden…

Mijn dierbare kleinkinderen Lilly en Emma in actie tegen de gehate plastic soep. Foto Piet Hartman

Ik verwachtte een stortvloed aan initiatieven. Goed voorbeeld doet goed volgen, maar doodse stilte in onze chemische heilstaat. Zeker, het Altena College gooide tig zonnepanelen op het dak. Goed bezig! Echt vrolijk werd ik van het bericht dat het Fortes Lyceum in Gorkum een Eco School wil worden. Een initiatief van de leerlingenraad Youth for Climate. Niet van de senioren, die dommelen met een dikke portemonnee rustig verder op de Titanic.

Ik dacht direct aan de wonderschone gemeente Altena, minus de Amercentrale en de Afvalverbranding Moerdijk. Wat zou het toch om te zoenen zijn als onder aanvoering van de bloedfanatieke milieuwethouder Roland van Vugt alle scholen een Eco School worden. Waardoor onze dierbare lieverdjes hun hoogopgeleide ouders gaan heropvoeden… Geen wc-potten, plastic matrassen en halve zolen meer op het Woerkums strandje. Hebben we nog toekomst? Yes!

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/07/06/vrijwillig-redden-we-het-klimaat-niet-a3966301

Waarom niemand leraar wil worden

Basisscholen zoeken 3500 leraren. Wie wil er nog juf of meester worden? Ofwel hoe een gerespecteerd beroep naar de afgrond werd geholpen. Bericht uit de praktijk. Ik sprak een Nieuwendijkse juf. Het huilen stond haar nader dan het lachen. Waar is het misgegaan? Ik zat (lang geleden) in een combinatieklas van 40 pubers en je kon een speld horen vallen. Het onderwijs was stampen. Toch wel handig die gezegdes en naamvallen. Enfin, ik loop niet meer in een drollenvanger en de juf legde geduldig uit waar het mis is met de ouders, de opvoeding, de lieverdjes en de terroristjes, en het nieuwe onderwijs.

Leren van fouten hoeft niet meer – stampen is middeleeuws. Taal en rekenen zijn zwaar onder de maat.

Alles moet leuk, leuk, leuk zijn volgens veel ouders, de tijdgeest. Moeders kleden en gedragen zich als pubers.

Op Radio 1 hoorde ik dat kinderen zelfs de dagelijkse ongemakken niet meer aankunnen. #jeugdzorgexplosie

In de klas van onze juf zeiden nog drie kinderen U.

Onze juf had drie groepjes rekenen geformeerd. Ouders kwamen op hoge poten vertellen dat hun kind een groep hoger hoorde.

Als een kind geeuwt moet dat genoteerd worden in het persoonlijk dossier, ontwerp welzijnsmaffia. Het persoonlijk dossier, om gek van te worden, zei onze juf.

Ik hoorde van een onderwijsbons dat ouders (met veel geld) naar de rechter stapten, omdat hun ‘hoogbegaafde’ kind te weinig begeleiding zou hebben gekregen. #oudehovengorkum

Onze juf stopt en ze wil geen invalkracht oftewel politieagent worden.

Dit alles is niet van toepassing op het platteland te Waardhuizen waar Hennie Schermers hoofdjuf is. #behulpzameouders #gehoorzamekindjes

Onze gewaardeerde schrijver Jan van Mersbergen woont in Amsterdam. Op het schoolplein stonden D66-dames de hoofdjuf af te branden. Ga die terroristjes eens opvoeden, zei Jan. Hij leeft nog. #amsterdamvrijheid

Gezien op tv. Een Chinese jongen vertelde dat hij de hele dag zat te gamen. Zijn ouders stuurden hem zonder overleg en gepraat naar de kungfuschool. De kungfuschool bracht hem discipline, doorzettingsvermogen en geluk.

Wordt de landbouw van Altena een nationaal voorbeeld?

Met bloedend hart heb ik afscheid genomen van Radio A-FM Altena Alternatief. Een radioprogramma met geloof, hoop en liefde, met woede, met schaamte, met standje 65, met drank en drugs, met levenslust, met poken en stoken. Met Bijbelteksten. Topper de brief van Jakobus 5: Gij zult u niet verrijken ten koste van de armen en de middenklasse, anders zullen ellendigheden over u en de uwen uitgestort worden. En dat allemaal voor mijn fans van Radio A-FM en Oké FM. Ik luister altijd naar jouw programma, zei een blommenboer tegen me… Een beetje verliefd van André Hazes was dus de slottune. En wat is me bijgebleven van de afgelopen serie?

De toppers Arno Bouman, Henri Boevé en Jan Kolff met Altena Bier. Foto Radio A-FM

Dat Progressief Altena een motie gaat indienen om in plaats van Bulgaarse bitterballen tijdens recepties lekkernijen van Schouten Europe te offreren.

Dat Waterschap Rivierenland 800 ambtenaren telt, 400 miljoen schuld heeft en geen meter dijk kan verhogen. Wat doet dat waterhoofd de hele dag? Niemand stelt vragen, behalve Bas de Peuter.

Dat de landbouwsector in Altena het voortouw neemt naar de circulaire economie zonder gif en meer insecten. Biologisch boeren CHIEF op landgoed Kraaiveld. Een ecoplaza wordt het. Nationale pilot.

Dat het patrijzenproject bij de Doornse molen met keverbanken en bloemenranden en steun van de EU de weg wijst naar een vitaal landschap in plaats van een dooie bojem in een groene hel.

Dat melkveehouder Meeuwis Millenaar het goede voorbeeld geeft met een bloemenrijke vogelakker van 7 hectare en greppels vol water. 

Dat Hak Conserven samen een handvol boeren On the Way to Planet Proof is. En als eerste voedselfabrikant de Nutri Score op zijn etiketten zet, ofwel hoe (on)gezond het eten is.

Dat de Campus Almkerk bezig is met een landbouwrobot waarvoor zelfs de Chinezen belangstelling hebben en een zeezoutbatterij voor energieopslag. #simonekoekkoek

Dat de nieuwe burgemeester volgens de wil van het volk de poldertaal moet spreken, doortastend moet zijn en knopen moet doorhakken. Dat de gemeenteraad moet stemmen welke club de zendmachtiging krijgt: RTV Altena of Oké FM. Time is up! Walk on!

Dat wormenkoning Bas de Peuter, de beste wethouder in deze eeuw tot op heden, gelijk dreigt te krijgen. Oude wijn in nieuwe zakken wordt een slappe hap.   

Dat ik waarschijnlijk in september met een berg zout aan een nieuw serie begin. Aardige mensen allemaal, maar sommigen zijn echt een end heen…

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/06/01/optimisme-zonder-hoop-a3962264

Kinderen voeden hun ouders op

Ik las in AD Zaterdag een waardeloos interview met Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. De verslaggevers waren op zoek naar roddels en niet naar haar missie. Enige opmerkelijke uitspraak was dat ze haar ouders inspireerde om vegetariër te worden.

Samen met Willemijn op Ibiza. Foto Piet Hartman

Mijn dochter Willemijn woont in Breda. Na alle vleesschandalen besloot ze vegetariër te worden. Dat bewustwordingsproces gaat door. Anderhalve kilo kip voor een euro kan niet. Na het lezen van de vleesetiketten bij AH besloot ze veganist (en meer) te worden. Fruit en groenten, smoothies zijn haar dagelijkse kost. Kikkererwten, linzen, zeewier. Dat moet als muziek in de oren klinken van Schouten Europe en Hak Conserven. Senioren leven nogal op de automatische piloot. Ik heb het besef meegenomen dat de sobere jaren vijftig, alleen zondags vlees, me verrijkt hebben. Willemijn inspireerde ons, na malse kritiek aan de eettafel, het roer beetje bij beetje om te gooien. Het raakt me… Een beetje terug naar de jaren vijftig. Het geluk zit bij nader inzien, waar ook ter wereld, van binnen. Willemijn verzorgt inspiratiegesprekken en beschrijft haar zenbelevenissen op de blog Lief voor je Leif.

Dezelfde zaterdag las ik in Trouw een stuk van politiek filosoof Jeroen Linssen van de Radboud Universiteit. Hij schreef het boek Hebzucht, inhaligheid door de eeuwen heen. De roep om te matigen klinkt al duizend jaar, maar we blijven graaien en vervuilen, want dat kost niks. Als de komende tijd iets gaat kantelen, dan zal dat eerder zijn, omdat Moeder Aarde wraak neemt, concludeerde hij. Dat klinkt dreigend. Aan Youth for Climate zal het niet liggen. #consuminderen #fuckyou #oudjes

https://www.liefvoorjeleif.nl/   

Ruig, rijk en royaal. Veen!

Wie snakt er af en toe niet naar het echte leven? Weg uit de poppenkast van alledag? De westerse poppenkast dat alles leuk moet zijn. Het echte leven bestaat uit leut én lijden. Wind tegen maakt een mens sterk. Ik maakte het mee in Veen, spreek uit Vèèèèn.

De begrafenis van Dick Honcoop. Foto’s Piet Hartman

Even een duik in de geschiedenis. Mijn geboortestad Woudrichem Vesting was honderd jaar geleden net zo straatarm als Veen. Dat leidde tot het Vischoproer van Woudrichem in 1877 en de opstand in de Vlaas, de no-go-area van Veen, in 1898. Na de oorlog kwamen Veense kinderen aan de deur met bloemen en sinaasappels. Die lieverdjes durven, dacht ik vol ontzag. Overleven was het. Het was het begin van de bloei van Veen. Maar volgens mijn vestinggenoten deugde zelfs de wind van de bovendijk niet, terwijl Aalburg de vesting Sodom en Gomorra noemde, want daar waren de cafés op zondag open… Aan vijandelijkheden geen gebrek.

De Veense mens bouwt ook graag kerken: de hervormde kerk, de hersteld hervormde kerk en de kerk van de gereformeerde gemeente.

Zo’n tien jaar geleden bracht ik een bezoek aan Dick Honcoop, de gewaardeerde geschiedschrijver van Veen. Gelachen dat we hebben over de ruige bijnamen en de rebelse historie. Toen ik een rouwbrief kreeg, ging ik terug. Ik zat in de hervormde kerk, liep mee in de rouwstoet en verbaasde me. Dat ik ooit in een stille tocht door Veen zou lopen… Een week later stond ik in de kantine van Achilles Veen, zonder noodplan. Haringhappen voor het goede doel. Veen is het rijkste dorp van Altena geworden, echt wel. Ik telde moeiteloos acht ondernemers voor de Quote 500. Nee, geen namen, veel zwart geld. Jeetjemina!

De Veense cowboys exporteren bloemen en planten tot in Zwitserland en Engeland toe. PT Creations kan zo 40 harde werkers gebruiken – arbeidsmigranten dus. Gerrit en John Kwetters besturen de grootste eierhandel van West-Europa. Ik heb meer bier op dan haring. Leven is delen in booming Veen.

Deze column stond 7 juli in AD Rivierenland. 

Boeren op doodlopend land

Ik mag graag tussen boeren vertoeven. Ademloos luister ik altijd naar hun belevenissen. De manier waarop ze over trekkers, aardappels, bieten en koeien vertellen. Een biet is geen hersenloze biet. Een koe is geen dom blondje. Teder en gevoelig zijn ze dan. Zo praten ze niet over hun vrouw.

,,Maar over tien jaar zijn er geen boeren meer. Boerenzoons doen liever iets anders, boerenbedrijven zijn niet te betalen, boeren zijn geen baas meer op eigen erf”, zei een Biesbosch-boer tegen me. Knuffeldier Yvon Jaspers (Onze Boerderij) stemde ook al niet vrolijk. Een huilende boerin vertelde dat ze koeien moest ruimen (mestregels) waardoor ze failliet dreigde te gaan. Het raakte me. Schaalvergroting is een doodlopende weg. MKZ-crisis, Q-koorts, vogelgriep, varkenspest. Toen de boerinnen Minette Straver en Josien Boll van de Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch een toneelstuk over het boerenleven arrangeerden, was ik er als de kippen bij. Op een weiland te Babyloniënbroek stond een tent van toneelgroep Jan Vos. Het stuk heette ‘Koning van het grasland’ en daar was geen woord Spaans bij. ,,Boeren hebben de neiging emoties te onderdrukken, maar die moeten we juist bespreekbaar maken”, vertelde Minette aan de keukentafel.

De dilemma’s van het boerenleven kwamen (on)barmhartig voorbij. Emoties te over achter de voordeur. Boeren die geen uitweg meer zien en zich van het leven beroven… Ik hoor het regelmatig. ,,Zijn we goede rentmeesters? De kerken hebben geen antwoord”, zei een van de acteurs. Stront doodt het landleven. Heeft u wel eens een dood weiland, zonder vogels en bloemen, bekeken? De koning van het grasland (grutto) kan hier niet meer leven. En zijn maatjes ook niet. De koning is bijna dood. Het systeem wurgt boeren. Landschapspijn. Is er een uitweg? Ik hoorde dat diverse boeren biologisch gaan boeren. Hup boeren! Hup bieten! Hup koeien! Hup bloemen! Hup wormen! Hup vogels!

Column stond zaterdag 9 juni in AD Rivierenland.