Geef migranten een kans!

Vluchtelingenwerk Altena vroeg taalcoaches. Stel dat ik voor de Duitsers of islamisten moet vluchten en ergens terechtkom waar niemand naar me omkijkt, dacht ik. Ik probeer vluchtelingen zelfvertrouwen en een zetje te geven. Dankbare gasten meegemaakt.

Lobsang tijdens de boerenerfdag bij Mieke in Genderen.

Veel asielzoekers zijn analfabeet of slecht geschoold, raken de weg kwijt tijdens de inburgeringscursus en krijgen het diploma vaak cadeau. Nieuw stelsel in de maak. Drie vluchtelingen wil ik aan u voorstellen. Tibetaan Lobsang moest vluchten voor de oprukkende Chinezen en kwam met vrouw en dochter terecht in Nieuwendijk… De boerenzoon van de hoogvlakte voelde zich eerst verloren. Hij kreeg een kans als vakkenvuller (huh?) bij Albert Heijn en zat te zweten om 10.365 artikelen in zijn hoofd te stampen. Een doorzetter, die geduldig (boeddhist) ongeduldige klanten te woord stond. Via via mocht hij proefdraaien als scheepsschoonmaker. Lobsang spuit nu fulltime schepen schoon. Hij kan een autootje van meneer Thakoer krijgen en heeft 95 rijlessen achter de rug…

Andekeal wordt Nederlander in Werkendam. Foto’s Piet Hartman

En dan vrachtwagenchauffeur Andekeal (katholiek) uit Eritrea. Hij moest 10 jaar het leger in en vluchtte naar Soedan. Voorlopige bestemming Werkendam. Hij bezoekt de Biesboschkerk (Jezus is overal) en wil slagen als chauffeur, werk genoeg, maar eerst het papiertje halen. Elke dag blokken op de computer, dertien keer gezakt voor theorie, drie keer voor praktijk… Hij heeft intussen het heftruckcertificaat met steun van Loket Altena. Zijn vrouw woont met drie kinderen in Hank. Ze spreken goed Nederlands en rooien het.

Dinand Bosch geeft les op het Da Vinci College, links achterin Diyaa.

Moslim Diyaa vluchtte uit de Syrische stad Homs. Hij liet me foto’s zien van een welvarende en dode stad. Tranen. Deed mee aan de opstand tegen Assad. Staat op dodenlijst en kan niet meer terug. Met vrouw en kind in Werkendam, familie elders. Wil werken, eet kibbeling, bezoekt moskee Gorcum. Bouwbedrijf Oome liet de ongediplomeerde tegelzetter op proef komen en nu gaat hij fluitend naar zijn werk, mede dankzij aardige maten.

Deze drie heroes hebben het verleden, hoe pijnlijk ook, achter zich gelaten. En door een zetje, een ondernemer die je een kans geeft, kun je meedoen in Nederland.

Joan Hanegraaf vecht tegen fout gedrag, de plastic soep en moet vergroenen

Joan Hanegraaf, winnaar van de BizAwards Altena 2017, heeft het zwaar te verduren. De algemeen directeur van Oerlemans Packaging, de grootste werkgever van Altena met fabrieken in Genderen en Giessen (250 werknemers), moet veel uitleggen.

Joan Hanegraaf geeft een rondleiding aan het team van BizAwards Altena. Foto Piet Hartman

De Europese Commissie en het kabinet willen het wegwerpplastic (bekers en bordjes bijvoorbeeld) gaan verbieden. Coca Cola heeft 128 miljard plastic flesjes per jaar nodig. Waar blijven die? Neem, om dicht bij huis te blijven, het plastic afval op de strandjes van Woercum en Veen. ‘Dat ruimen ze maar op’, denkt het volk van tegenwoordig. Een groep Alblasserwaarders heeft de Plastic Guerrilla in het leven geroepen om het zwerfvuil op te ruimen. Het is vooralsnog dweilen met de kraan open. De (plastic) afvalberg groeit en groeit. Een deel wordt gerecycled, een deel komt terecht in de verbrandingsoven, een deel wordt begraven, een deel wordt gratis geloosd in zee, de afvalmaffia. Joan Hanegraaf moest in Nieuwsuur opdraven, als voorzitter van de kunststofbranche, om de routekaart naar verduurzaming uit te leggen. Hij belde me op en ik luisterde naar zijn ergernissen.

“Ik mocht van moeder he-le-maal niks op straat gooien. We kampen nu met een gedragsprobleem. Alles mag! Waarom hebben Singapore, Canada en Japan geen zwerfafval? Lik-op-stuk met torenhoge boetes. Maar dat kost de politiek stemmen. De politie mag niks meer! Eén keer een klapje en gedonder. Hoe moeten we kunststof recyclen als we het niet terugkrijgen? Ook elders in de wereld smijten ze alles weg, want de straatvegers ruimen het wel op. Neem de heilige rivier Ganges. Ze pleuren er alles in! De regering van India is bezig met een grote schoonmaak en gedragsverandering. Landen rond de Middellandse Zee duwen vuilnis met een bulldozer het water in… GroenLinks scoort wat mij betreft, want we móeten verduurzamen, en rap. Statiegeld is een oplossing. Zodra plastic afval geld oplevert, wordt het een economisch model. Dan gaan we oprapen en inleveren, dat geldt zeker in Afrika. Maar de onzichtbare microplastics zijn eigenlijk een veel groter probleem. Ze zitten in fleecetruien, tandpasta en shampo. Ze komen terecht in de oceaan en worden gegeten door vissen. En zo komen ze in de mens terecht. Ze zijn nog steeds niet verboden. Multinationals hè. Laffe hap, de politiek. Maar we móeten vergroenen, anders bestaat het bedrijf over tien jaar niet meer.”

Oerlemans Packaging (zes bedrijven met een omzet van 200 miljoen) produceert al vanaf 1992 bioafbreekbare land- en tuinbouwfolie op basis van maiszetmeel. Joan Hanegraaf  laat in Giessen de ‘groene’ plasticfabriek van de toekomst bouwen met plastic op basis van rioolslib bijvoorbeeld.

 

 

Wonderkind Inge Schüller wil niet

Ik zat onder het bladerdak van de notenboom. Wat een heerlijk beest is dat toch. Nee, ik heb geen zentuin van beton met een dom beeldje. Vlinderstruiken en bloemenranden. Daar koel je van af en knap je van op. Laten we onze hersens vergroenen.

Behalve een boek, ook de krant bij de hand. Ik zag een spetterende foto van vier (!) vrouwelijke lijsttrekkers voor de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden. Ohlala! U weet wel, de gemeenteraadsverkiezingen 21 november. Die vrouwen, geen domme dozen zo te zien, laten zich niet de les lezen door de plucheplakkende mannen. Vijfheerenlanden (what’s in a name) moet de vlag uithangen, want na 2000 jaar wanbeleid van de mannetjes is het tijd voor girlpower. Het vrouwelijk orgasme gaat, te beginnen in Vijfheerenlanden, wereldwijd de dienst uitmaken.

Inge Schüller te gast in het Woerkums Literair Café. Foto Sophie Krale

Tot mijn diepe droefenis hangt de nieuwe experimentele gemeente Altena aan de achterste mem. Huilie, huilie. Van de zes lijsttrekkers slechts één vrouw: Paula Jorritsma. Dat kwam door het plotselinge vertrek van VVD-wonderkind Inge Schüller. Watskeburt? Ik wilde het naadje van de nylonkous weten en belde haar op. Ze riep een paar krachttermen en verbrak de verbinding. Ik rook een wolk parfum met een hoop verdriet. Honingdauw Inge (Human Resource Management) is van de heldere taal, vergezichten en korte klappen. Ze zag het niet meer zitten. Tot twaalf uur ’s nachts bakkeleien over onbenulligheden… Oude wijn in nieuwe zakken. Ik belde ten einde raad advocaat Esther Vroegh. “Politiek, nee, hou op zeg, pffff”, riep ze getergd. Snik, snik. Zelfs Vrouw en Altena (de club van Mart Visser-jurkjes, high heels en tuinevents) kan geen lijsttrekker leveren.

Het zweet stond op mijn voorhoofd. Ik snak naar een frisse bui vrouwelijke dadendrang. We zijn bezig met de energietransitie en de landbouwrevolutie. We hebben een deltaplan wonen nodig. De jeugd schreeuwt om hulp tegen drugsgebruik. Met al die babbelzieke mannetjes? Zucht.

Column stond 21 juli in AD Rivierenland.     

Ruig, rijk en royaal. Veen!

Wie snakt er af en toe niet naar het echte leven? Weg uit de poppenkast van alledag? De westerse poppenkast dat alles leuk moet zijn. Het echte leven bestaat uit leut én lijden. Wind tegen maakt een mens sterk. Ik maakte het mee in Veen, spreek uit Vèèèèn.

De begrafenis van Dick Honcoop. Foto’s Piet Hartman

Even een duik in de geschiedenis. Mijn geboortestad Woudrichem Vesting was honderd jaar geleden net zo straatarm als Veen. Dat leidde tot het Vischoproer van Woudrichem in 1877 en de opstand in de Vlaas, de no-go-area van Veen, in 1898. Na de oorlog kwamen Veense kinderen aan de deur met bloemen en sinaasappels. Die lieverdjes durven, dacht ik vol ontzag. Overleven was het. Het was het begin van de bloei van Veen. Maar volgens mijn vestinggenoten deugde zelfs de wind van de bovendijk niet, terwijl Aalburg de vesting Sodom en Gomorra noemde, want daar waren de cafés op zondag open… Aan vijandelijkheden geen gebrek.

De Veense mens bouwt ook graag kerken: de hervormde kerk, de hersteld hervormde kerk en de kerk van de gereformeerde gemeente.

Zo’n tien jaar geleden bracht ik een bezoek aan Dick Honcoop, de gewaardeerde geschiedschrijver van Veen. Gelachen dat we hebben over de ruige bijnamen en de rebelse historie. Toen ik een rouwbrief kreeg, ging ik terug. Ik zat in de hervormde kerk, liep mee in de rouwstoet en verbaasde me. Dat ik ooit in een stille tocht door Veen zou lopen… Een week later stond ik in de kantine van Achilles Veen, zonder noodplan. Haringhappen voor het goede doel. Veen is het rijkste dorp van Altena geworden, echt wel. Ik telde moeiteloos acht ondernemers voor de Quote 500. Nee, geen namen, veel zwart geld. Jeetjemina!

De Veense cowboys exporteren bloemen en planten tot in Zwitserland en Engeland toe. PT Creations kan zo 40 harde werkers gebruiken – arbeidsmigranten dus. Gerrit en John Kwetters besturen de grootste eierhandel van West-Europa. Ik heb meer bier op dan haring. Leven is delen in booming Veen.

Deze column stond 7 juli in AD Rivierenland. 

Gemeenteraad boort Burgerinitiatief Altena de grond in

Burgerinitiatief Altena. Het klonk zo veelbelovend. Een initiatief van Hylke Vinkeles Melchers, Jeffrey Himpers, Dite van Vianen en Jan Hak. Om de lokale democratie te versterken. Want die schijnt vast te lopen. Meer invloed van de burger, dus. Want ja, veel raadsleden weten blijkbaar niet wat er in hun dorp leeft…

Robert van Dijk

Ik was in eerste instantie positief. Totdat ik het betoog van Yvonne Boekraad hoorde. “Nog meer bureaucratisch gedoe, laat de dorpsbewoner per project meedoen”, zei ze. Het dient gezegd dat het clubje hoogopgeleiden alles uit de kast haalde. Een bezoek aan de Tweede Kamer, een positieve brief van de blonde minister, nog meer overleggen om het democratisch gat te dichten. Hartstikke strijdlustig en sympathiek. De gemeenteraad was en bleef argwanend. Wij zijn de baas! Een laatste reddingspoging. Het Burgerinitiatief Altena wilde geen zeggenschap, maar een adviescollege worden met één vertegenwoordiger per dorp, plus tien van belangorganisaties, 31 zetels. Zoek maar eens 31 dorpswijzen voor een adviesclub. Ook dat voorstel blies de gemeenteraad weg. Robert van Dijk (VVD) noemde het meedogenloos een overbodig plan. Burgerinitiatief Altena sneuvelde op het slagveld van de democratie.

Wat dan? Versterking van de lokale demo moet geen lauwe pis zijn. Wethouder Wijnand van der Hoeven fluisterde. Hij wil de dorpsbewoners per project raadplegen. Een digitale consultatie, zoals hij het noemde. Een dorpsapp. Zonder papierwinkel. Geen fout experiment.

Boeren op doodlopend land

Ik mag graag tussen boeren vertoeven. Ademloos luister ik altijd naar hun belevenissen. De manier waarop ze over trekkers, aardappels, bieten en koeien vertellen. Een biet is geen hersenloze biet. Een koe is geen dom blondje. Teder en gevoelig zijn ze dan. Zo praten ze niet over hun vrouw.

,,Maar over tien jaar zijn er geen boeren meer. Boerenzoons doen liever iets anders, boerenbedrijven zijn niet te betalen, boeren zijn geen baas meer op eigen erf”, zei een Biesbosch-boer tegen me. Knuffeldier Yvon Jaspers (Onze Boerderij) stemde ook al niet vrolijk. Een huilende boerin vertelde dat ze koeien moest ruimen (mestregels) waardoor ze failliet dreigde te gaan. Het raakte me. Schaalvergroting is een doodlopende weg. MKZ-crisis, Q-koorts, vogelgriep, varkenspest. Toen de boerinnen Minette Straver en Josien Boll van de Agrarische Natuurvereniging Altena Biesbosch een toneelstuk over het boerenleven arrangeerden, was ik er als de kippen bij. Op een weiland te Babyloniënbroek stond een tent van toneelgroep Jan Vos. Het stuk heette ‘Koning van het grasland’ en daar was geen woord Spaans bij. ,,Boeren hebben de neiging emoties te onderdrukken, maar die moeten we juist bespreekbaar maken”, vertelde Minette aan de keukentafel.

De dilemma’s van het boerenleven kwamen (on)barmhartig voorbij. Emoties te over achter de voordeur. Boeren die geen uitweg meer zien en zich van het leven beroven… Ik hoor het regelmatig. ,,Zijn we goede rentmeesters? De kerken hebben geen antwoord”, zei een van de acteurs. Stront doodt het landleven. Heeft u wel eens een dood weiland, zonder vogels en bloemen, bekeken? De koning van het grasland (grutto) kan hier niet meer leven. En zijn maatjes ook niet. De koning is bijna dood. Het systeem wurgt boeren. Landschapspijn. Is er een uitweg? Ik hoorde dat diverse boeren biologisch gaan boeren. Hup boeren! Hup bieten! Hup koeien! Hup bloemen! Hup wormen! Hup vogels!

Column stond zaterdag 9 juni in AD Rivierenland.

Boekenbal op Slot Loevestein smaakt naar letters, zweet en meer

Het zweet kwam met bakken uit de hemel. Ik probeerde de kater van Kozakken Boys weg te spoelen. Op weg naar Slot Loevestein nam de dorst toe. Het zou de warmste meinacht sinds 1901 worden. Het water van de Waal rook brak en lusteloos. Het gerestaureerde ommeland een verademing. Alom paringsgeluiden, diep in de modder gebonk.

Ik probeerde als een ridder Slot Loevestein te betreden. Rechtsgeleerde Hugo de Groot ontsnapte in 1621 uit het slot. In een boekenkist, dat weet gans Nederland, inclusief de migranten. Hoogste tijd voor een boekenbal. Een taskforce van het 25-jarig Woerkums Literair Café tekende voor de organisatie. Onder een boom zaten Adriaan van Dis en Connie Palmen. Ik bracht de sterren een flesje bubbels. In de kapel preekte historicus Herman Pleij over het gezin door de eeuwen heen. Topamusement! Met bonkend hart wandelde ik naar de (voormalige) staatsgevangenis. Ik vroeg aan Gijsberty Timmermans uit Aalburg of de Tachtigjarige Oorlog al voorbij was. Ze had haar dochter meegebracht. Die heeft het begrepen. Het Altena College marcheerde binnen.

De staatsgevangenis heeft niets meer van toen. Een ballentent, helaas. ,,Wie heeft dit verzonnen?’’, vroeg Herman Pleij gebelgd. Ik kwam Marieke Lucas Rijneveld, het grootste schrijftalent van Nederland, tegen. We grinnikten ongemakkelijk – de avond moet ongemak zijn, dan zijn we echt. Vader Gerrit (uit Nieuwendijk) bezocht voor de eerste keer een optreden van zijn dochter. ,,Jullie kunnen het boek beter niet lezen”, had Marieke gezegd. Straffe kost voor de biblebelt. Spring in het pekelbad van Marieke en vernieuw je leven…

Raadslid Martin van Dijk gaat vragen stellen over het gebrek aan cultuurbesef bij de bestuurders. Pekelbad, mannenbroeders! Nee, dan burgemeester Reinie Melissant van Gorinchem. Ze wil te paard meedoen. Retteketet! Aan het einde van het boekenbal lag ik in de slotgracht. Uitgeteld van de loftuitingen. De catering was onder de maat. Nog steeds dorst.

Deze column stond 2 juni in AD Rivierenland. 

De avonturen van schrijver/columnist/chauffeur Eus.

https://www.ad.nl/binnenland/een-avondje-op-stap-als-hasan-de-chauffeur-van-adriaan-van-dis~a0683c68/

 

Leve de keukentafel!

Op 21 november gaan we (Werkendam, Woudrichem, Aalburg) naar de stembus. Dat wordt een historische dag. Ik kwam een geheim plan tegen. Het wordt een dag met wandelmarsen (naar de stembus), marcherende muziekkorpsen, klokgelui (alle kerken doen mee) en koeiengeloei. Iedere inwoner krijgt een zak borrelnoten en paar klompen cadeau. Boerengemeente Altena moet op weg naar natuurgerichte landbouw.

De keukentafel van Otto van Breugel.

Sommigen vragen zich terecht af of Altena (21 dorpen) niet een soort Europese Unie wordt. Het noordelijke deel werkt zich in het zweet en het zuidelijke deel verbrast het om vervolgens zijn hand op te houden. Ik kan de sceptici geruststellen. Altena bulkt van de calvinistische gedachte: hard werken en dienstbaar zijn. Volk en bestuurders zijn nog steeds geestdriftig. De weidevogels doen ook mee. De Altena Dream schiet wortel.

Zo wil de geneeskrachtige poldergoeroe Shah Sheikkariem wekelijks met de ambtenarij in elk dorp een spreekuur houden. Een geruststellende gedachte. Het CDA Altena wil op de fiets van dorp naar dorp met een keukentafelgesprek in de finale. Een heuglijke gedachte. Ik kreeg de uitnodiging om mee te doen aan een keukentafelgesprek onder leiding van Otto van Breugel, de Nieuwendijkse ombudsman. Ik heb wat met de ouderwetse keukentafel. Daar werd gegeten, gelachen, gehuild en gezwegen… Het viel me op dat de genodigden zich direct thuis voelden aan de keukentafel. De lokale zorgen kwamen met een lach en een traan voorbij. Zorgen die elk dorp wel heeft. De hardrijders, doen de bewoners zelf, behalve het sluipverkeer van de A27. De hondenstront, doen de bewoners zelf. De winkels, oproep koop lokaal. Nieuwendijk is bijna af, constateerde ik en de keukentafel juichte. Nog een plukroute, vooruit, heerlijk.

De enige grote wens betrof het bouwen van betaalbare huizen voor starters en senioren. Het CDA Altena wil een deltaplan lanceren. Tempo, nondeju. Een goed gesprek helpt beter dan antidepressivum. Leve de keukentafel!

Column stond 26 mei in AD Rivierenland.  

Bedrijvenpark Kop van Brabant: geen goudmijn, geen nachtmerrie

Het glas werd geheven op bedrijvenpark Kop van Brabant. Bruto 50 hectare in de buurt van Fort Bakkerskil. Laat nou net het grote bestuur de Nieuwe Hollandse Waterlinie op de Werelderfgoedlijst van de Unesco willen zetten. Een knalplan, maar dan mag je geen bedrijvenpark in het schootsveld bouwen, hebben hoge ambtenaren besloten. De A27 dwars door de grachten van Fort Altena? Foutje, bedankt.

Bresc, het eerste bedrijf op de Kop van Brabant. Foto Piet Hartman

Zodoende mag fase 1 (30 hectare) doorgaan en fase 2 (20 hectare) moet worden afgeblazen. De financiële gevolgen? Rob Joosten rekende het voor me uit (raadsvoorstel veuls te ingewikkeld). De 50 hectare zou de gemeente Altena 9 miljoen winst (kassa) hebben opgeleverd. Het wegvallen van fase 2 betekent een schadepost van 2,8 miljoen waarvan de provincie 2,5 miljoen voor zijn rekening neemt vanwege de afwaardering van bouwgrond tot agrarische grond. Raadslid Shah Sheikkariem van Altena Lokaal deed nog een ernstige poging om de provincie te verzoeken 2,8 miljoen te betalen, maar niemand viel hem bij. De stand van zaken? Iedereen riep ach en wee tijdens de crisis. De Kop van Brabant zou geen goudmijn, maar een nachtmerrie worden. Crisis voorbij, het park loopt vol: drie kavels verkocht, negen kavels gereserveerd, resteert 4,5 hectare.

En dan? De Bruine Kilhaven is vol. De Rietdijk-Oost-Oost nog een lap. De Veense Steeg ook. Gorinchem-Noord dan. Voorwaarts mars. Zijn er arbeidsmigranten nodig?

Biesbosch: zonder tol en borden

Werkendammers huilen nooit! Behalve als ze het over hun oude Biesbosch hebben. De Biesbosch van vóór 1971, het jaar van de Haringvlietdam. Dan gaan Werkendammers huilen. En niet zo’n klein beetje ook.

De Kroonbrug en vallende bossen. Foto Piet Hartman

Ik zat bij een man, postuur Govert van Oord, en die kwam pas na een kwartier tot bedaren. Huilen over verdwenen griendketen, huilen over verdwenen golven, huilen over verdwenen watervallen. Hoe boten dreigden te kapseizen in de modder, hoe woonarkjes slagzij maakten, hoe schippers God aanriepen en dankzij vijf broden en twee vissen overleefden. U moet weten dat het verschil tussen eb en vloed toen bijna twee meter was. Nooit, nooit hebben de Werkendammers Slachtofferhulp gebeld. De oude Biesbosch was, zonder mierenneukende ambtenaren, een traktatie. De moderne wilgenbossen mogen omvallen van Staatsbosbeheer. Ik kreeg een boom op mijn fiets… Elke dag valt er wel een boom op een boot. U leest er nooit wat over. Denkt u dat iemand 112 belt? Werkendammers lossen het, met gezang en drank, zelf op.

Nu zijn de Werkendammers woest. Een bobo van het Parkschap wil tolpoorten installeren, te water en op de weg. Om steigers en bankjes te betalen. Dat wordt geheid ambtenarij, protocollen. Echt, er hoeft geen AED te hangen op het Brugje van Sint Jan. Laat de Biesbosch basic blijven, gewoon instorten, groeien en bloeien, dat heet beleving – bijna zoals toen. Want de geïmporteerde visarenden vreten de hele dag brasem. Een vette brasem op het vuurduveltje, vergeet het. De Werkendammers hebben het zwaar te verduren. Tijdje geleden tufte ik met een sloep de Noordwaard in. De baas van De Scheepsbouwers had me nog zo gewaarschuwd. Boem, muurvast op een zandbank. Beetje dom. De waterbuffels stonden schaapachtig te lachen. Maar, de Werkendammers kwamen me wel redden.

De Biesbosch is geen Avonturenboerderij of Bobbejaanland. De Biesbosch moet blijven als het leven: wreed, helend en vergankelijk.

Column stond 12 mei in AD Rivierenland. 

PS Er gebeuren foute zaken in de Biesbosch: vuilnisdumping, drugshandel, vissen zonder vergunning, te hard varen. U bent nu helemaal bij.